Đi phỏng vấn mặc gì? Hướng dẫn cho sinh viên mới ra trường

Đi phỏng vấn mặc gì: tối trước hôm hẹn, mở tủ ra mà chưa biết chọn

Đi phỏng vấn mặc gì là câu hỏi gần như ai lần đầu xin việc cũng tự hỏi. Sơ mi thì sợ như đi họp, áo thun thì sợ xuề xoà, blazer thì sợ mặc lên trông như "mượn của anh".

Bài này giúp bạn chốt bộ đồ trong 15 phút tối nay, bằng cách chọn theo công ty và vị trí chứ không theo cảm giác.

Có một điều nói trước: hiện chưa có nghiên cứu nào đo trực tiếp việc mặc gì thì có nhiều khả năng đậu phỏng vấn hơn. Những gì dưới đây dựa trên nghiên cứu về ấn tượng đầu tiên và hướng dẫn của các trung tâm hướng nghiệp đại học.

Vì sao quần áo đáng để bạn bận tâm (dù không cần đắt)

Một nghiên cứu của Oh, Shafir và Todorov đăng trên Nature Human Behaviour năm 2020 gồm 9 thí nghiệm. Cùng một khuôn mặt, khi mặc trang phục được người đánh giá thấy "có vẻ giàu hơn", sẽ bị đánh giá là có năng lực hơn. Hiệu ứng này vẫn còn khi người xem chỉ nhìn 129 mili giây, hoặc được dặn trước là phải bỏ qua quần áo.

Một nghiên cứu khác của nhóm Howlett, Pine và cộng sự (Đại học Hertfordshire, 2013) xem xét việc những thay đổi nhỏ trong trang phục nam ảnh hưởng đến ấn tượng đầu như thế nào, khi người xem chỉ thấy ảnh trong thời gian ngắn và không thấy mặt người mẫu.

Đừng hiểu thành "phải mua đồ đắt". Đây là thí nghiệm xem ảnh, không phải phỏng vấn thật, nên chỉ cho thấy quần áo có tác động tới cách người khác nhìn mình, không hứa hẹn kết quả. Phần dưới là cách tạo ấn tượng gọn gàng mà không tốn nhiều tiền.

Xem nhân viên công ty mặc gì trước khi mở tủ

Đây là bước giúp bạn khỏi đoán mò. Các trung tâm hướng nghiệp như Northwestern hay Texas A&M đều khuyên làm việc này trước tiên.

• Mở website, trang tuyển dụng và fanpage của công ty, xem ảnh sự kiện, ảnh team building, ảnh nhân viên mới.
• Xem hồ sơ LinkedIn của nhân viên ở đúng bộ phận bạn ứng tuyển (Northwestern gợi ý cách này).
• Nếu vẫn lấn cấn, nhắn người liên hệ của buổi phỏng vấn: "Mọi người ở công ty thường mặc thế nào ạ?" (Texas A&M khuyên: khi không chắc thì cứ hỏi).

Sau khi xem, quy tắc chung là mặc nhỉnh hơn nhân viên bình thường một bậc. Họ mặc áo thun thì bạn mặc sơ mi, họ mặc sơ mi thì bạn thêm blazer.

Sơ mi, áo thun hay blazer: chọn đúng tầm vị trí

Hướng dẫn của Texas A&M chia thành 3 mức. Bạn chỉ cần xác định công ty mình đang ở mức nào.

• Trang trọng (nhân viên mặc vest, sơ mi cài kín): nam mặc bộ vest hoặc blazer với sơ mi, quần tây màu trung tính, giày da tối màu. Nữ mặc blazer với áo sơ mi hoặc áo kiểu đơn giản, quần tây hoặc chân váy dài đến gối.
• Công sở bình thường (business casual): sơ mi có cổ, quần tây hoặc kaki, giày lười hoặc giày búp bê. Blazer không bắt buộc, nhưng khoác thêm thì chắc ăn hơn.
• Thoải mái (smart casual, hay gặp ở công ty trẻ): có thể mặc áo thun trơn sạch với quần jeans tối màu không rách, nhưng đừng mặc đồ thể thao hay áo hở nhiều.

Không rõ công ty thuộc mức nào thì Northwestern khuyên nghiêng về phía trang trọng hơn. Mặc trang trọng hơn một bậc thường đỡ ngượng hơn thiếu một bậc.

Trang phục phỏng vấn nam nữ sinh viên: gọn, vừa vặn, sạch hơn hàng hiệu

Cả Northwestern lẫn Texas A&M đều không nhắc tới nhãn hiệu. Họ nhắc tới 4 thứ ai cũng làm được với ngân sách sinh viên.

• Vừa vặn: chọn đồ vừa người, không quá chật, không quá rộng (Northwestern). Áo sơ mi vai không rớt, quần không lê gấu là đủ.
• Phẳng phiu: ủi hoặc hấp hơi toàn bộ bộ đồ. Texas A&M nhấn mạnh đồ nhăn hoặc bẩn sẽ bị để ý.
• Giày sạch: giày kín mũi, lau sạch, không trầy xước. Tránh dép, giày thể thao, giày leo núi nếu công ty không mặc kiểu đó.
• Gọn gàng toàn thân: tóc sạch, móng tay sạch, râu tỉa gọn, trang điểm nhẹ nếu có. Nước hoa dùng rất ít hoặc bỏ qua, và không mang mùi thuốc lá.

Về phụ kiện, chọn đơn giản để không gây phân tâm. Texas A&M gợi ý mang cặp hồ sơ hoặc túi gọn thay vì ba lô, và dọn túi quần để không có đồng xu hay đồ kêu lách cách.

Đồ đi phỏng vấn xin việc khi tủ chưa có gì: mượn, mix, mua tối thiểu

Chưa đi làm lần nào thì rất bình thường khi chưa có blazer hay quần tây. Bạn không cần mua cả bộ.

• Mượn blazer của anh chị, bạn bè cùng size. Chỉ cần vừa vai và tay áo.
• Dùng lại sơ mi trắng hoặc xanh nhạt, quần tối màu đã có, ủi thật phẳng.
• Nếu mua, ưu tiên 1 món dễ phối lại sau này như sơ mi trơn hoặc quần tây đen, đừng dành tiền cho phụ kiện.
• Hỏi phòng hướng nghiệp của trường xem có chương trình cho mượn trang phục không (Texas A&M có Career Closet dành cho sinh viên chưa đủ điều kiện mua trang phục công sở).

Một món vừa người, ủi phẳng sẽ trông tốt hơn một món đắt nhưng rộng thùng thình.

Phương án dự phòng và danh sách việc tối nay

Phỏng vấn là ngày bạn không muốn xử lý sự cố quần áo. Làm xong mấy việc này tối nay là yên tâm.

• Mặc thử cả bộ trước, ngồi xuống, giơ tay, đi vài bước. Mặc lên thấy khó chịu hay mất tự tin thì đổi bộ khác.
• Chuẩn bị 2 phương án: bộ chính và bộ dự phòng, ví dụ thêm 1 sơ mi sạch khác màu. Nếu khó đoán mức trang trọng của công ty, hai bộ có thể ở hai mức khác nhau.
• Treo đồ ra sẵn, đặt giày, túi, bản in CV cạnh cửa.
• Phỏng vấn online cũng mặc như đi trực tiếp, Texas A&M khuyên vậy.
• Tắt hẳn điện thoại, vì chế độ rung vẫn có thể làm bạn mất tập trung.

Trang phục chỉ là một phần nhỏ của buổi phỏng vấn. Khi đã chọn xong, dành thời gian còn lại cho việc ôn câu trả lời.

Câu hỏi thường gặp về đi phỏng vấn mặc gì

Đi phỏng vấn có được mặc áo thun không?

Tuỳ công ty. Texas A&M xếp áo thun trơn, sạch, kết hợp jeans tối màu không rách vào mức "smart casual". Nếu bạn chưa chắc, mặc sơ mi hoặc thêm blazer vẫn an toàn hơn.

Không có tiền mua đồ mới thì sao?

Bạn có thể mượn blazer hoặc dùng lại đồ sẵn có, miễn vừa người, sạch và được ủi phẳng. Hướng dẫn của các trường đại học nhấn mạnh độ vừa vặn và gọn gàng hơn là nhãn hiệu.

Nên mặc đúng hay hơn một bậc so với dress code?

Nếu chưa rõ dress code, Northwestern khuyên nghiêng về phía trang trọng. Xem cách nhân viên mặc trên website hoặc LinkedIn của công ty trước để chọn mức phù hợp.

Mặc đẹp có chắc giúp đậu phỏng vấn không?

Không. Chưa có nghiên cứu nào đo trực tiếp điều này. Quần áo chỉ góp phần vào ấn tượng đầu, còn kỹ năng và cách bạn trả lời vẫn là điều quyết định.