Dị ứng nickel quần áo: nhận biết và chọn đồ không gây ngứa

Quần jean mới, vài giờ sau bụng đỏ rực: có thể là dị ứng nickel

Bạn mua chiếc quần jean mới, mặc đi học cả ngày, tối về thấy vùng bụng hoặc đùi đỏ, ngứa đúng chỗ nút và khoá. Nếu chuyện này lặp lại với nhiều món đồ, dị ứng nickel quần áo là một nghi phạm đáng nghĩ tới.

Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), hơn 18% người ở Bắc Mỹ bị dị ứng nickel. Đây là con số ở Bắc Mỹ, không phải số liệu của Việt Nam, nhưng cho thấy chuyện này khá phổ biến chứ không hiếm.

Bài này giúp bạn nhận ra dấu hiệu, biết nickel nấp ở đâu trên quần áo và chọn đồ để mặc yên tâm hơn.

Dấu hiệu ngứa do nickel khác ngứa vì vải ở chỗ nào

AAD mô tả viêm da tiếp xúc là phát ban hoặc kích ứng do chạm vào chất gây dị ứng, và phát ban do nickel không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu. Theo NHS (Anh), phản ứng thường xuất hiện sau vài giờ hoặc vài ngày tiếp xúc: da ngứa, có thể phồng rộp, khô, nứt. Da sáng màu thường đỏ lên, da sẫm màu có thể chuyển nâu sẫm, tím hoặc xám.

Vài manh mối để tự quan sát:

• Vết ngứa nằm đúng chỗ kim loại chạm da: quanh rốn, dưới nút quần, đường khoá, chỗ móc áo lót
• Vết có hình dạng gần giống miếng kim loại, không lan đều như khi nghi do vải hay bột giặt
• Đổi sang quần khác không có kim loại chạm da thì da dịu dần

Đây chỉ là gợi ý, không thay cho chẩn đoán. Muốn biết chắc, cần bác sĩ da liễu.

Khoá kéo gây ngứa: nickel còn nấp ở những chỗ nào trên quần áo

AAD liệt kê các phụ kiện kim loại trên quần áo có thể chứa nickel: nút, khoá kéo, cúc bấm, khoá thắt lưng, móc áo lót. Ngoài ra còn có trang sức, đồng hồ, và cả điện thoại, laptop, máy tính bảng.

Vì vậy ngứa không chỉ ở quần. Một số chỗ bạn nên rà:

• Nút và đinh tán của quần jean
• Khoá kéo ở quần, áo khoác, váy
• Khoá thắt lưng, cúc bấm trên áo khoác
• Móc cài áo lót
• Khuyên tai, dây chuyền, đồng hồ mặt kim loại

Không phải món nào có kim loại cũng chứa nickel, nhưng nếu bạn đã nghi ngờ thì đây là danh sách để kiểm tra từng món.

Nghiên cứu nói gì về nút quần jean: đồ mới dễ dính hơn đồ cũ

Một nghiên cứu năm 2007 trên tạp chí Dermatitis (Suneja và cộng sự) kiểm tra 62 chiếc quần jean mới và đã mặc bằng bộ thử dimethylglyoxime, loại thuốc thử phát hiện nickel. Khoảng 16% nút kim loại cho kết quả dương tính với nickel, và nút dương tính gặp nhiều hơn ở quần mới so với quần đã mặc.

Cũng nghiên cứu này, một lớp sơn móng tay trong suốt phủ lên nút đã ngăn nickel thoát ra trong thử nghiệm, kể cả sau hai chu kỳ giặt sấy. Đây là nghiên cứu nhỏ, làm trong điều kiện thử nghiệm, nên đừng xem đó là đảm bảo tuyệt đối.

Điều này giúp giải thích vì sao quần mới dễ gây ngứa hơn chiếc quần đã mặc lâu.

Mẹo chọn đồ và xử lý nút, khoá để mặc không còn ngứa

AAD gợi ý thay phụ kiện kim loại trên quần áo bằng loại nhựa hoặc bọc nhựa, hoặc phủ sơn móng tay trong suốt lên kim loại, nhưng cần sơn lại thường xuyên.

Các cách bạn có thể làm ngay:

• Khi mua, xem nút và khoá kéo: ưu tiên nút nhựa, nút bọc vải, khoá nhựa
• Với quần jean đã mua, phủ sơn móng tay trong suốt lên mặt trong của nút và đinh tán, đợi khô rồi mới mặc
• Mặc áo thun bo gấu hoặc sơ vin để có lớp vải ngăn giữa bụng và nút quần
• Nhờ tiệm sửa đồ thay nút kim loại bằng nút nhựa hoặc nút bọc
• Chọn quần lưng thun, ít kim loại chạm vào da
• Với trang sức, AAD gợi ý chọn đồ không chứa nickel hoặc làm từ thép không gỉ cấp phẫu thuật, bạc nguyên chất, bạch kim

Với quần mới, hãy thử mặc vài tiếng trước khi cắt mác. Nếu da đỏ lên thì xử lý nút ngay.

Sai lầm hay gặp khiến bạn ngứa mãi không biết vì sao

Nhiều bạn đổ lỗi cho bột giặt hay chất vải rồi đổi liên tục, trong khi thủ phạm có thể là cái nút nhỏ xíu.

• Chỉ nhìn chất vải mà quên kiểm tra nút, khoá, móc cài
• Nghĩ rằng nút trông sáng bóng, đẹp là an toàn: nhìn bằng mắt không biết được có nickel hay không
• Sơn móng tay một lần rồi quên: AAD lưu ý cần sơn lại thường xuyên
• Gãi hoặc bôi đủ thứ lên vùng đang đỏ: da càng dễ trầy và kích ứng thêm
• Tự đoán mà không đi khám khi phát ban cứ tái đi tái lại

Nếu đã bị ngứa, NHS khuyên tránh tác nhân gây dị ứng, rửa vùng da bằng nước ấm và dùng kem dưỡng ẩm. Da thường dịu dần khi không còn tiếp xúc.

Khi nào nên đi khám da liễu

AAD khuyên gặp bác sĩ da liễu nếu bạn nghĩ mình bị dị ứng, hoặc nếu phát ban phồng rộp, nhiễm trùng, hoặc lúc có lúc không. NHS cũng khuyên đặt lịch khám nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc nặng.

Bác sĩ có thể giúp xác định tác nhân và hướng dẫn cách xử lý phù hợp với bạn. Bài này chỉ là thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn y tế.

Câu hỏi thường gặp về dị ứng nickel quần áo

Dị ứng nickel quần áo có tự hết không?

Da thường dịu dần khi bạn ngừng tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng (theo NHS). Cách thực tế là tránh hoặc che phần kim loại chạm da.

Khoá kéo gây ngứa là do đâu?

Khoá kéo là một trong các phụ kiện kim loại mà AAD liệt kê có thể chứa nickel. Nếu da đỏ, ngứa đúng chỗ khoá chạm vào, hãy thử lót thêm lớp vải hoặc thay khoá.

Sơn móng tay trong suốt có chặn được nickel trên nút quần không?

Trong nghiên cứu năm 2007 trên tạp chí Dermatitis, một lớp sơn trong suốt ngăn nickel thoát ra từ nút jean trong thử nghiệm. AAD cũng nhắc cách này nhưng cần sơn lại thường xuyên.

Có cần bỏ hết quần jean không?

Không nhất thiết. Bạn có thể che hoặc thay nút kim loại. Nếu phản ứng nặng hoặc tái phát, hãy hỏi bác sĩ da liễu.