Ký hiệu giặt ủi trên nhãn quần áo: ủi đúng, không cháy

Sáng đi học, áo nhăn, bàn ủi để mấy độ?

7 giờ sáng, 8 giờ có tiết, chiếc sơ mi nhăn như vừa lôi ra từ đáy balo. Bàn ủi ở phòng trọ có đủ nấc, nhưng bạn chưa quen đọc ký hiệu giặt ủi trên nhãn quần áo nên sợ lỡ tay làm cháy hay bóng một vệt.

Câu trả lời nằm ngay ở cái nhãn nhỏ xíu trong cổ áo. Biết đọc nó, bạn sẽ biết áo chịu được tối đa bao nhiêu nhiệt, khỏi đoán mò.

Bài này giải mã các ký hiệu, rồi chia cách ủi theo cotton, polyester, lụa và len, thêm vài cách hấp nhanh khi không có bàn ủi.

Nhãn áo có 5 nhóm ký hiệu, đọc từ trái sang phải

Theo GINETEX (hiệp hội quản lý bộ ký hiệu chăm sóc vải), nhãn có 5 ký hiệu theo thứ tự: giặt, tẩy, sấy, ủi, giặt chuyên nghiệp. Chúng là nền tảng của tiêu chuẩn quốc tế ISO 3758. Bản mới nhất là ISO 3758:2023, ban hành tháng 12/2023 và thay cho bản 2012.

Có 2 nguyên tắc cần nhớ. Ký hiệu cho biết mức xử lý tối đa vải chịu được, và GINETEX nói rõ: dùng cách nhẹ hơn, nhiệt thấp hơn luôn được phép. Làm đúng nhãn giúp bảo vệ vải, nhưng không bảo đảm sạch hết vết bẩn.

• Giặt: hình chậu nước. Số trong chậu là nhiệt độ nước tối đa (30, 40, 60, 95°C). Gạch dưới chậu là chế độ nhẹ hơn: 1 gạch là nhẹ, 2 gạch là rất nhẹ. Chậu bị gạch chéo là không giặt nước
• Tẩy: hình tam giác. Tam giác trống cho phép mọi loại chất tẩy; có vạch chéo là chỉ dùng chất tẩy oxy, không dùng clo; tam giác bị gạch chéo là không tẩy
• Sấy: hình vuông. Vuông có hình tròn là sấy máy, chấm bên trong cho biết mức nhiệt, gạch chéo là không sấy máy. Vuông có đường kẻ là phơi tự nhiên (phơi dây, phơi phẳng, phơi chỗ râm)
• Ủi: hình bàn ủi, xem kỹ ở mục sau
• Giặt chuyên nghiệp: hình tròn, cho biết tiệm được giặt khô hay giặt ướt và mức nhẹ nhàng. Tròn bị gạch chéo là không giặt khô

Với ký hiệu hình tròn, bạn chỉ cần nhớ: thấy tròn gạch chéo thì đừng đem giặt khô, còn đồ có hình tròn thì nên nhờ tiệm giặt chuyên nghiệp.

Ký hiệu bàn ủi: số chấm là nhiệt độ tối đa

Đây là ký hiệu bạn cần nhất lúc 7 giờ sáng. Biểu tượng bàn ủi có 1 đến 3 chấm, chấm càng nhiều thì được ủi nóng hơn.

• 1 chấm: nhiệt thấp, mặt đế tối đa khoảng 110 đến 120°C
• 2 chấm: nhiệt vừa, khoảng 150 đến 160°C
• 3 chấm: nhiệt cao, khoảng 200 đến 210°C
• Bàn ủi gạch chéo: không ủi
• Bàn ủi có hơi nước bị gạch chéo (ký hiệu mới trong ISO 3758:2023): chỉ ủi khô, hơi nước có thể làm hỏng vải

Con số hơi lệch giữa các tài liệu: GINETEX liệt kê mức tối đa mặt đế là 120, 160 và 210°C, còn một số tài liệu khác ghi 110, 150 và 200°C. Khi dùng bàn ủi gia đình, chênh lệch này không đáng kể, nên cứ bám vào số chấm và chọn nấc thấp hơn một chút cho chắc.

Bàn ủi ở phòng trọ thường chỉ ghi số 1, 2, 3 hoặc tên vải, không ghi độ. Cứ ghép số chấm trên nhãn áo với số nấc trên bàn ủi, đừng ủi nấc cao hơn số chấm.

Cách ủi quần áo đúng cách: cotton và polyester

Theo hướng dẫn của Panasonic, cotton chịu được nấc cao (nấc 3), có thể dùng hơi nước và nên ủi mặt trái để vải không bị bóng. Đây là loại dễ ủi nhất, hợp với áo sơ mi, áo thun dày, quần kaki.

Polyester thì ngược lại. Hãng khuyên ủi nấc thấp đến vừa (nấc 2) và ủi mặt trái, vì polyester nhạy với nhiệt cao.

• Cotton: nấc cao, ủi mặt trái, có thể dùng hơi nước
• Polyester: nấc thấp đến vừa, ủi mặt trái, di chuyển bàn ủi liên tục, đừng để đứng yên một chỗ
• Vải pha (ví dụ cotton pha polyester): theo hãng, chọn nhiệt độ của sợi nhạy nhiệt hơn hoặc sợi chiếm nhiều nhất, và xem nhãn trước tiên

Áo sơ mi đồng phục thường là vải pha, nên nhãn là thứ đáng tin nhất. Thấy 2 chấm thì ủi nấc 2, ngại thì xuống nấc 1 rồi thử lại.

Ủi vải lụa không cháy, ủi len không bị xẹp

Hai loại này dễ hỏng nhất nên cần chậm lại. Theo Panasonic, lụa dùng nấc thấp (nấc 1), tránh hơi nước vì hơi nước có thể để lại vết, và ủi ở mặt trái. Cách ủi vải lụa không cháy gói gọn trong 3 việc: nhiệt thấp, mặt trái, không xịt nước.

Len dùng nấc vừa (nấc 2), chỉ dùng hơi nước ít thôi, và kê một miếng vải mỏng giữa bàn ủi và áo để không làm xẹp sợi len.

• Lụa: nấc 1, mặt trái, tránh hơi nước
• Len: nấc 2, kê khăn mỏng, ấn nhẹ rồi nhấc lên, đừng miết mạnh làm bẹp sợi
• Vải lạ không rõ thành phần: thử ở chỗ khuất (gấu áo, mép trong) trước, bắt đầu từ nấc thấp rồi tăng dần

Nếu nhãn có tròn gạch chéo hoặc bàn ủi gạch chéo, đừng cố ủi. Mang ra tiệm hoặc dùng cách hấp nhẹ ở mục sau.

Không có bàn ủi? Hấp quần áo tại nhà trong 10 phút

Ở ký túc xá, bàn ủi có thể không được dùng. Hấp quần áo tại nhà là cách nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn cần nhìn nhãn trước vì hơi nước không hợp với mọi loại vải.

• Bàn ủi hơi nước cầm tay: treo áo lên móc, đưa hơi từ trên xuống. Với cotton, hơi nước dùng được; với lụa thì nên tránh
• Treo áo trong phòng tắm sau khi tắm nước nóng: hơi ẩm giúp nếp nhăn nhẹ giãn bớt, sau đó vuốt phẳng bằng tay và để khô hẳn rồi mới mặc. Đứng xa nguồn nước nóng để khỏi bị bỏng
• Vuốt tay và treo đúng móc: áo vừa giặt xong, vẩy mạnh, vuốt dọc đường may rồi treo móc có vai rộng để áo tự thẳng

Hai cách treo áo chỉ cải thiện nếp nhăn nhẹ, không thay được bàn ủi với nếp gấp sâu hay cổ áo sơ mi.

Sai lầm hay gặp: bóng vải, cháy vệt, mặc đồ mùa nóng

Vải bị bóng thường do ủi mặt phải ở nhiệt cao hoặc ép lâu một chỗ. Cách tránh là ủi mặt trái hoặc kê khăn mỏng, đúng như hướng dẫn của hãng.

• Vặn nhiệt cao cho nhanh: làm vải tổng hợp chảy hoặc bóng, nên bắt đầu từ nấc thấp rồi tăng dần
• Bỏ qua nhãn vì đã quen: áo mới mua nên đọc nhãn một lần rồi chụp ảnh lại
• Cắm bàn ủi rồi đi ra ngoài: nên rút điện và đặt bàn ủi ở chỗ an toàn

Đồ mùa hè mỏng, mát thường là những loại vải khác nhau, mỗi loại cần một cách ủi riêng, nên nhãn vẫn là thứ phải đọc trước.

Câu hỏi thường gặp về ký hiệu giặt ủi trên nhãn quần áo

Bàn ủi 1 chấm là bao nhiêu độ?

Là nhiệt thấp, mặt đế tối đa khoảng 110 đến 120°C tuỳ tài liệu. Hợp với vải dễ hỏng như lụa hay nhiều loại vải tổng hợp.

Áo không có nhãn thì ủi mấy độ?

Bắt đầu từ nấc thấp, thử ở chỗ khuất rồi tăng dần. Ủi mặt trái, như hướng dẫn của Panasonic.

ISO 3758:2023 khác bản 2012 thế nào?

Có thêm ký hiệu ủi không hơi nước và giặt tay ở nhiệt độ thường. Một số ký hiệu như không ủi, giặt tay, không giặt, không tẩy được vẽ lại cho khớp với GINETEX.

Nhãn nói ủi 2 chấm, tôi ủi nấc 1 được không?

Được. Theo GINETEX, xử lý nhẹ hơn và nhiệt thấp hơn nhãn chỉ định luôn được phép, chỉ là nếp nhăn có thể lâu phẳng hơn.