Vải mát mùa hè: cotton, linen, modal hay polyester mát thật?

Sáng đi học thấy mát, 11 giờ trưa áo đã dính lưng

Trời 35 độ, bạn chọn chiếc áo ghi 'thoáng mát' vì nghĩ đó là vải mát mùa hè, đứng trong phòng lạnh thì ổn. Ra đường chạy xe một đoạn là lưng áo ướt, dính vào da và khó chịu cả buổi.

Vấn đề không nằm ở việc vải lạnh hay không lạnh khi sờ vào. Quan trọng là mồ hôi của bạn đi đâu: vải thấm, bay hơi hay đọng lại sát da.

Vải mát mùa hè: mát khi chạm và mát khi mặc là hai chuyện khác nhau

Cơ thể hạ nhiệt chủ yếu nhờ mồ hôi bay hơi và không khí lưu thông qua áo. Vải nào cản hai việc này thì sẽ nóng, dù sờ vào thấy trơn mát.

Bạn có thể tự thử nhanh khi chọn đồ:

• Soi áo lên ánh sáng: thấy sáng đều, dệt thưa thì gió lùa dễ hơn
• Thử thấm nước lên vải: nước thấm nhanh nghĩa là vải hút ẩm
• Vò chặt trong tay: vải ngột ngạt, bí tay thường cũng bí khi mặc

Đây là cách kiểm tra đơn giản, không thay được số liệu phòng thí nghiệm, nhưng đủ để loại bớt những chiếc áo chỉ đẹp trên ảnh.

Cotton: lựa chọn an toàn cho đi học, đi làm thêm

Cotton hút ẩm tốt nên mồ hôi được thấm đi thay vì đọng trên da. Một nghiên cứu năm 1995 trên tạp chí Ergonomics cho 6 sinh viên nữ nghỉ ngơi trong phòng 37 độ C, độ ẩm 60%. Kết quả: mồ hôi ở cẳng tay nhiều hơn rõ rệt khi mặc đồ polyester so với cotton ở 5 trong 6 người.

Đây là nghiên cứu nhỏ, nên chỉ nên hiểu là gợi ý chứ không phải kết luận cho mọi người.

• Hợp: áo thun, sơ mi mỏng, quần short
• Nên chọn loại dệt mỏng, nhẹ tay, không quá dày
• Nhược điểm: ướt thì lâu khô, nên ra nhiều mồ hôi vẫn thấy ẩm lưng

Linen: thoáng nhưng nhăn, hợp ngày đi chơi hơn đi thi

Linen (vải lanh) thường được dệt thưa nên gió lùa qua dễ, mặc lên cảm giác khô thoáng. Đổi lại, nó nhăn rất nhanh và hơi thô khi mới mặc.

Các nghiên cứu nêu trong bài không so riêng linen, nên đây là nhận xét chung về kiểu dệt chứ không phải số liệu.

• Hợp: sơ mi mở cúc ngoài áo thun, quần suông đi cà phê, đi chơi
• Chấp nhận nhăn như một phần của kiểu mặc
• Giặt tay hoặc chế độ nhẹ để vải mềm dần theo thời gian

Modal và viscose: mềm, rủ, hợp bạn không thích áo cứng

Modal và viscose là sợi cellulose tái tạo, cùng họ ưa nước với cotton nên hút ẩm khá tốt. Điểm cộng là mềm, rủ và ít bí hơn các loại vải bóng trơn.

• Hợp: áo thun mỏng, đầm, áo kiểu rủ cho bạn nữ, áo thun form rộng cho bạn nam
• Dễ giãn khi ướt, nên chọn size vừa và đừng vắt mạnh khi giặt
• Xem nhãn: pha nhiều polyester thì tính chất sẽ nghiêng về polyester

Về độ thoáng, kết quả còn tuỳ kiểu dệt và độ dày của từng chiếc áo.

Polyester 'thoát mồ hôi': tốt khi vận động, chưa chắc mát khi đi học

Áo polyester ghi 'dry' hay 'thoát mồ hôi' thường nhẹ, mau khô và hợp lúc chạy bộ hay đá bóng. Nhưng không phải cứ có nhãn đó là mát hơn cotton ở mọi tình huống.

Năm 2010, một nghiên cứu trên Aviation, Space, and Environmental Medicine cho 8 người đàn ông đi bộ 120 phút trong môi trường nóng khô 41 độ C. Áo lót bằng cotton, len, vải tổng hợp và áo lai không cho khác biệt đáng kể về nhiệt độ cơ thể, nhịp tim hay mức khó chịu, cũng không loại nào giữ da khô hơn rõ rệt. Điều kiện này khắc nghiệt và khác đời thường, nhưng cho thấy nhãn vải không phải phép màu.

• Chọn polyester nếu bạn hay tập thể thao, cần khô nhanh
• Tránh loại bóng, dệt kín, ôm sát cho cả ngày đi học

Màu áo và độ rộng: ảnh hưởng ít hơn bạn nghĩ

Áo trắng có mát hơn áo đen không? Nhiều người tin màu sáng luôn mát hơn, nhưng thực tế phức tạp hơn. Một nghiên cứu năm 2017 trên Journal of Human and Living Environment đo 7 loại vải polyester cùng chất, khác màu dưới ánh nắng. Màu sáng phản xạ nhiều nắng hơn ở mặt áo, nhưng cũng cho nhiều bức xạ đi xuyên tới da hơn.

Kết quả là nhiệt độ cảm nhận ước tính gần như nhau giữa các màu. Vậy đừng chọn áo chỉ vì màu. Màu sáng vẫn là lựa chọn dễ dùng vì dễ phối, và nếu vải đã thoáng thì lại càng ổn.

Về độ rộng, đồ ôm dính sát da khi ra mồ hôi, còn đồ rộng cho không khí lưu thông giữa vải và da. Một nghiên cứu năm 2016 trên International Journal of Biometeorology, dùng mô hình người và máy quét 3D, xem độ rộng của quần ảnh hưởng ra sao. Họ thấy độ rộng chỉ tạo khác biệt về nhiệt cơ thể ở mức 40 độ C, và nhiệt độ da đùi còn cao hơn ở đồ rộng.

Nghĩa là rộng hơn không tự động mát hơn.

Lời khuyên thực tế:

• Chọn form suông vừa phải, đừng ôm và cũng đừng quá thùng thình
• Với áo, ưu tiên cổ rộng, tay ngắn, không bó nách
• Đi xe máy thì tránh đồ quá rộng vì dễ vướng

Câu hỏi thường gặp về vải mát mùa hè

Vải nào mát nhất cho ngày 35 độ?

Không có loại mát nhất cho mọi tình huống. Cotton mỏng là lựa chọn dễ nhất cho đi học, linen hợp đi chơi, modal và viscose hợp ai thích đồ mềm, polyester dành cho lúc vận động.

Áo polyester thoát mồ hôi có mát hơn cotton không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Một nghiên cứu năm 2010 trong môi trường 41 độ C không thấy khác biệt đáng kể giữa áo cotton, len và vải tổng hợp về nhiệt độ cơ thể hay mức khó chịu.

Mặc áo trắng có mát hơn áo đen không?

Nghiên cứu năm 2017 trên vải polyester cho thấy nhiệt độ cảm nhận ước tính gần như nhau giữa các màu. Độ thoáng của vải quan trọng hơn màu.

Mặc đồ rộng có mát hơn không?

Không tự động mát hơn. Nên chọn form suông vừa phải, đừng ôm và cũng đừng quá thùng thình.

Tóm lại: chọn thế nào cho 35 độ?

Ngày nóng, hãy ưu tiên vải thoáng và hút ẩm, dệt mỏng, form vừa phải, màu sáng nếu bạn thích. Cotton mỏng là lựa chọn dễ nhất cho đi học; linen hợp đi chơi; modal, viscose hợp ai thích đồ mềm; polyester dành cho lúc vận động.

Và nếu thấy người nóng bừng, chóng mặt, nhức đầu thì nên vào chỗ mát, uống nước và nghỉ ngơi, đừng cố mặc cho đẹp.