Chống nắng khi trời râm: tia UV xuyên mây và cách thoa đủ liều

Trời âm u, ra đường không thấy nắng nên bỏ qua kem chống nắng?

Sáng nay trời xám xịt, gió mát, bạn nhìn ra cửa và nghĩ: hôm nay khỏi thoa. Bỏ chống nắng khi trời râm là điều nhiều người chăm da mới từng nghĩ, mình cũng hiểu lý do.

Vấn đề là cái da của bạn không cảm nhận được tia UV như cảm nhận nhiệt. Trời mát không có nghĩa là UV thấp.

Chống nắng khi trời râm: mây chỉ che bớt, không che hết

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mức bức xạ UV cao nhất khi trời không mây, nhưng vẫn có thể cao ngay cả khi có mây che. Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cho biết ngay cả ngày nhiều mây, có thể tới 80% tia UV có hại xuyên qua được.

Một nghiên cứu năm 2012 trên tạp chí Photochemical & Photobiological Sciences đo UV khi trời nhiều mây. Kết quả: mây dày làm UV giảm rõ (tỉ lệ so với ngày quang đãng trung bình khoảng 0,71 khi mây phủ 6,5 đến 7,5 phần tám bầu trời, và 0,45 khi hơn 7,5 phần tám), nhưng vẫn còn đáng kể.

Nghiên cứu này đo loại UV liên quan tới vitamin D, nên đây là bằng chứng gián tiếp cho UV nói chung. Điều rút ra cho bạn: mây giảm liều, không đưa liều về 0.

Chỉ số UV mới là thứ nên nhìn, không phải độ nắng

Chỉ số UV (UV Index) do WHO phối hợp cùng các tổ chức quốc tế xây dựng, là thước đo mức bức xạ UV ở mặt đất và nguy cơ tổn thương da. WHO khuyến nghị dùng các biện pháp chống nắng khi chỉ số UV từ 3 trở lên.

Chỉ số UV báo trên ứng dụng thời tiết thường là mức cao nhất trong ngày, rơi vào khoảng 4 giờ quanh trưa nắng nhất.

• Từ 0 đến 2: nguy cơ thấp, thường không cần bảo vệ
• Từ 3 đến 7: nên tìm chỗ che bóng quanh trưa, mặc áo, thoa kem chống nắng, đội nón
• Từ 8 trở lên: tránh ra ngoài giờ trưa, áo, kem chống nắng và nón là bắt buộc

Mở app thời tiết ra xem một lần, bạn sẽ thấy trời râm mà chỉ số vẫn có thể từ 3 trở lên.

Đi học, đi làm thêm: bóng râm và quần áo là lớp đầu tiên

WHO nhấn mạnh cách bảo vệ tốt nhất là tìm bóng râm và mặc quần áo che da, còn kem chống nắng dùng cho phần da không che được như mặt, cổ, tay. Kem cũng không phải cái cớ để ở ngoài nắng lâu hơn.

• Đứng chờ xe buýt thì đứng chỗ có bóng
• Mang nón hoặc áo khoác mỏng khi đi xe máy
• Thoa kem cho mặt, cổ, mu bàn tay
• Giờ trưa là lúc UV mạnh nhất, hạn chế đứng giữa trời lúc đó

Thoa bao nhiêu là đủ? Một muỗng cà phê cho mặt

Đa số người thoa ít hơn mình nghĩ. AAD hướng dẫn người lớn cần khoảng 1 ounce (cỡ một ly rượu shot) kem chống nắng cho toàn thân, còn riêng mặt thì ít nhất 1 muỗng cà phê, tương đương độ dài ngón trỏ và ngón giữa.

Cách nhớ nhanh: vắt kem dọc hai ngón tay đó rồi chấm đều lên trán, má, mũi, cằm, cổ và tai.

AAD cũng khuyên chọn kem phổ rộng (chống cả UVA và UVB), SPF từ 30 trở lên. SPF 30 chặn khoảng 97% tia UVB, SPF cao hơn chặn thêm chút ít nhưng không có loại nào chặn 100%.

Thoa lại khi nào, và ngồi trong nhà thì sao?

AAD khuyên thoa lại khoảng mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi hay đổ mồ hôi. Loại chống nước cũng cần thoa lại, vì không có loại nào chống nước hay mồ hôi hoàn toàn.

Về ngồi trong nhà: AAD ghi rõ tia UVA có thể xuyên qua kính cửa sổ, còn UVB thì bị kính chặn. Nếu bạn hay ngồi sát cửa sổ cả buổi, hãy hỏi bác sĩ da liễu xem mình có cần thoa không.

Mẹo nhỏ: đặt nhắc giờ lúc ra chơi hoặc lúc ăn trưa, thoa lại trước khi ra ngoài tiếp.

Câu hỏi thường gặp về chống nắng khi trời râm

Trời râm có cần bôi kem chống nắng không?

Có. Theo AAD, ngay cả ngày nhiều mây vẫn có thể tới 80% tia UV có hại xuyên qua, và WHO khuyến nghị chống nắng khi chỉ số UV từ 3 trở lên.

Bôi bao nhiêu kem chống nắng cho mặt là đủ?

AAD hướng dẫn ít nhất 1 muỗng cà phê cho mặt, tương đương độ dài ngón trỏ và ngón giữa.

Bao lâu phải bôi lại kem chống nắng?

Khoảng mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi hay đổ mồ hôi, kể cả với loại chống nước.

Ngồi trong nhà có cần chống nắng không?

Tia UVA có thể xuyên qua kính cửa sổ, còn UVB bị kính chặn. Nếu hay ngồi sát cửa sổ cả buổi, hãy hỏi bác sĩ da liễu xem mình có cần thoa không.

Routine sáng 3 bước, chưa tới 5 phút

Ít bước thì dễ duy trì, và chống nắng là bước nên giữ lại dù trời nắng hay râm.

• Bước 1: rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ
• Bước 2: dưỡng ẩm mỏng nhẹ
• Bước 3: chống nắng phổ rộng, SPF 30 trở lên, thoa đủ lượng như trên

Nếu da bạn đang mụn nặng, đỏ rát hoặc nhạy cảm bất thường, nên gặp bác sĩ da liễu để được tư vấn loại phù hợp.

Tóm lại: trời râm UV vẫn tới da, nên thoa đủ liều vào buổi sáng và thoa lại khi ở ngoài lâu.