Môi khô nứt nẻ: nguyên nhân và cách chăm tại nhà trong 2-3 tuần

Môi khô nứt nẻ: vì sao bôi hoài vẫn không khá?

Giờ họp thứ ba, bạn vô thức liếm môi, rồi phát hiện khoé môi đã rát và bong từng mảng. Tối về bôi dưỡng, sáng hôm sau vẫn thấy môi khô nứt nẻ như cũ.

Môi khô nứt nẻ thường không do một lý do duy nhất mà do vài thói quen nhỏ cộng lại. Bài này đi từ nguyên nhân hay gặp, cách chăm đơn giản cho người hay quên, đến lúc cần gặp bác sĩ.

Nguyên nhân hay gặp khiến môi nứt nẻ

Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), môi khô nứt thường đến từ thời tiết lạnh và khô, tổn thương do nắng và thói quen thường xuyên liếm môi.

Ngoài ra, AAD khuyên tránh ngậm hoặc kẹp các vật kim loại như kẹp giấy, trang sức bằng môi. Nếu bạn hay cắn bút, cắn môi hoặc bóc vảy môi, đó cũng là thói quen nên bỏ.

• Thời tiết khô lạnh: môi dễ khô hơn khi không khí thiếu ẩm
• Nắng: nắng có thể làm cháy môi đang nứt, dù là mùa đông
• Liếm, cắn, bóc môi: kích thích môi liên tục
• Dùng son hoặc dưỡng có hương liệu, bạc hà, long não: có thể gây kích ứng

Liếm môi và phòng máy lạnh: hai thủ phạm của dân văn phòng

AAD giải thích nước bọt bay hơi nhanh và để lại môi khô hơn trước. Càng liếm, môi càng khô, rồi lại càng thèm liếm.

Phòng máy lạnh cũng là không khí khô, nên có thể làm môi khô tương tự thời tiết hanh khô.

Mỗi lần muốn liếm môi, hãy bôi một lớp dưỡng không kích ứng thay vì liếm. AAD cũng gợi ý dùng máy tạo ẩm ở nhà, nhất là trong phòng ngủ nếu bạn hay thở bằng miệng khi ngủ.

Bôi gì lên môi nứt: vaseline trắng và hàng rào giữ nước

Với môi rất khô và nứt, AAD khuyên dùng loại thuốc mỡ đặc như vaseline trắng (white petroleum jelly). Theo AAD, dạng mỡ đặc giữ nước lâu hơn so với sáp hoặc dầu.

Điều này khớp với nghiên cứu về da: một tổng quan năm 2017 trên Clinical Medicine & Research gọi petrolatum là chất làm kín (occlusive) cổ điển hiệu quả nhất, giúp giảm thoát hơi nước qua da. Một nghiên cứu chéo ngẫu nhiên, mù đôi trên 51 người da khô năm 2020 cho thấy kem chứa petrolatum và glycerol giảm mất nước qua da, và nhóm tác giả cho rằng thành phần petrolatum góp phần cải thiện hàng rào da.

Lưu ý: các nghiên cứu này nói về da nói chung, không riêng môi. Cơ chế giữ ẩm tương tự, nhưng đừng xem đây là bằng chứng petrolatum chữa dứt điểm môi nứt.

Cách chăm môi cho người hay quên bôi dưỡng

Khó nhất không phải chọn sản phẩm mà là nhớ bôi. AAD khuyên bôi dưỡng môi nhiều lần trong ngày và trước khi ngủ, nên mẹo là gắn nó vào việc bạn đã làm sẵn.

• Để một thỏi dưỡng hoặc hũ nhỏ ở mỗi nơi bạn hay nhìn thấy: túi, bàn làm việc, đầu giường
• Bôi ngay sau khi đánh răng, rửa mặt sáng và tối
• Bôi mỗi lần đứng dậy khỏi ghế đi lấy nước
• Uống đủ nước trong ngày, đây cũng là một trong các gợi ý của AAD
• Khi muốn liếm môi, bôi dưỡng thay vì liếm

Còn khi chọn sản phẩm, AAD khuyên ưu tiên loại không mùi và ít gây dị ứng. Nếu bôi vào thấy châm chích, rát hoặc ngứa thì nên ngừng ngay, vì đó là dấu hiệu kích ứng.

Nên tìm và nên tránh gì trong thành phần

AAD liệt kê các thành phần thường dễ chịu cho môi nứt: dầu hạt thầu dầu, ceramide, dimethicone, dầu hạt gai dầu, dầu khoáng, petrolatum, bơ hạt mỡ (shea) và kẽm hoặc titanium oxide.

Cũng theo AAD, nên tránh các thành phần dễ gây kích ứng như long não, bạch đàn, menthol, hương liệu và các vị như quế, cam chanh, bạc hà, lanolin, salicylic acid, phenol, propyl gallate, octinoxate, oxybenzone.

• Đọc bảng thành phần trước khi mua, ưu tiên loại ghi không mùi, hypoallergenic
• Tránh loại gây cảm giác mát lạnh hoặc tê tê rồi môi lại khô hơn
• Đừng dùng thử nhiều loại cùng lúc, nếu kích ứng sẽ khó biết do loại nào

Đừng quên chống nắng cho môi

AAD khuyên dùng dưỡng môi có chỉ số chống nắng SPF 30 trở lên khi ra ngoài, kể cả mùa đông, và bôi lại khoảng 2 giờ một lần khi ở ngoài trời. Lý do: nắng có thể làm cháy môi đang nứt và có thể gây herpes môi tái phát.

Nếu bạn hay đi xe máy hoặc ngồi gần cửa sổ, đây là bước nên thêm vào buổi sáng. Ban đêm thì quay lại lớp dưỡng đặc như vaseline.

Khi nào môi nứt cần đi khám

AAD cho biết môi thường khá dần trong khoảng 2-3 tuần nếu chăm đúng cách. Nếu sau thời gian này môi vẫn nứt, hãy gặp bác sĩ da liễu, vì nguyên nhân có thể là dị ứng, nhiễm nấm men hoặc một bệnh lý khác.

AAD cũng nhắc đến viêm môi do ánh nắng (actinic cheilitis), một tình trạng tiền ung thư gây môi khô, có vảy, và cần bác sĩ xác định nguyên nhân.

Với các dấu hiệu sau, bạn không cần chờ đủ 3 tuần mà nên đi khám sớm:

• Nứt sâu, chảy máu hoặc đau nhiều
• Lở loét, đóng vảy hoặc chảy dịch
• Sưng, đỏ, nóng ở môi hoặc khoé môi
• Có sốt hoặc cảm thấy không khoẻ
• Vết bong tróc, mảng trắng không lành

Bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về môi khô nứt nẻ

Bôi vaseline lên môi mỗi ngày có sao không?

AAD khuyến nghị vaseline trắng cho môi rất khô và nứt. Nếu bôi vào thấy kích ứng hoặc môi không khá sau 2-3 tuần thì nên hỏi bác sĩ da liễu.

Uống nước nhiều có hết môi khô không?

AAD có nhắc uống đủ nước trong các gợi ý chăm môi, nhưng đây chỉ là một phần. Bạn vẫn cần bôi dưỡng và bỏ thói quen liếm môi.

Môi nứt nẻ bao lâu thì khỏi?

Theo AAD, thường thấy cải thiện trong khoảng 2-3 tuần nếu chăm đều. Sau thời gian đó chưa khá thì nên đi khám.

Có cần dùng dưỡng môi chống nắng không?

Có. AAD khuyên dùng loại SPF 30 trở lên khi ra ngoài, kể cả mùa đông, và bôi lại khoảng 2 giờ một lần.