Thức khuya da xỉn thật không? 4 thói quen tối giúp da đỡ thiệt

Sau đêm thức khuya, sáng soi gương thấy da xỉn và khô ráp

Làm nốt báo cáo đến 1 giờ sáng, 7 giờ đã phải dậy, mặt thì xỉn màu và căng rát. Cảm giác "da mình tệ đi vì thức khuya" rất phổ biến, và các nghiên cứu da liễu cũng đã thử kiểm tra chuyện này.

Bài này tập trung vào phần da: thiếu ngủ tác động thế nào đến hàng rào da, và 4 thói quen buổi tối giúp da đỡ thiệt.

Chỉ một đêm thiếu ngủ, hàng rào da đã phục hồi chậm hơn

Hàng rào da là lớp ngoài cùng giữ nước ở lại và chặn kích ứng từ bên ngoài. Theo một nghiên cứu năm 2001 trên Journal of Investigative Dermatology (nhóm Altemus, 11 phụ nữ khoẻ mạnh), sau một đêm mất ngủ, hàng rào da phục hồi chậm hơn sau khi bị bóc lớp sừng bằng băng dính. Các tác giả cho rằng nguyên nhân có thể liên quan đến thay đổi các chất gây viêm trong cơ thể. Đây là nghiên cứu rất nhỏ nên chỉ nên xem là gợi ý.

Về hormone căng thẳng, một nghiên cứu năm 1997 trên tạp chí Sleep (nhóm Leproult, nam thanh niên khoẻ mạnh) cho thấy sau đêm thiếu ngủ, cortisol buổi tối hôm sau cao hơn khoảng 37% (thiếu ngủ một phần) đến 45% (mất ngủ hoàn toàn). Nghiên cứu này đo cortisol chứ không đo da, nên chưa thể nói cortisol cao là lý do da xấu đi.

Thức khuya thường xuyên: da khô hơn, nhiều dầu hơn

Một nghiên cứu năm 2022 trên Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology khảo sát 219 phụ nữ 18-38 tuổi ở Thượng Hải. Nhóm ngủ muộn (chia theo mốc 23 giờ) có độ ẩm da và độ đàn hồi thấp hơn, mất nước qua da, dầu nhờn và nếp nhăn nhiều hơn nhóm ngủ sớm. Các tác giả kết luận thức khuya làm suy yếu hàng rào da.

Một nghiên cứu năm 2015 trên Clinical and Experimental Dermatology (60 phụ nữ) so sánh người ngủ kém (từ 5 giờ trở xuống) với người ngủ 7-9 giờ. Nhóm ngủ tốt phục hồi hàng rào da sau 72 giờ tốt hơn khoảng 30% và hết đỏ sau tia UV mô phỏng nhanh hơn.

Cả hai đều là nghiên cứu quan sát trên phụ nữ, chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh nguyên nhân. Thêm một lưu ý: hàng rào da yếu cũng có thể do nhiều thứ khác ngoài ngủ muộn.

Thói quen 1: tẩy trang và rửa mặt dù mệt đến mấy

Đêm thức khuya là đêm dễ lăn ra ngủ nhất, nhưng đây lại là lúc không nên bỏ bước này. Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) khuyên rửa mặt hai lần một ngày, gồm cả trước khi ngủ, và luôn tẩy trang trước khi đi ngủ vì ngủ khi còn trang điểm có thể làm da già nhanh hơn và dễ nổi mụn.

• Chọn sữa rửa mặt hợp loại da, không cần nhiều bước
• Mệt quá thì dùng nước tẩy trang rồi rửa mặt lại, tổng cộng vài phút
• Để sẵn đồ rửa mặt cạnh bàn làm việc để đỡ phải "lên kế hoạch" lúc đã buồn ngủ

Thói quen 2: dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm

Khi hàng rào da đang yếu, da dễ mất nước hơn, nên bước dưỡng ẩm càng đáng làm. AAD khuyên thoa kem dưỡng khi da còn ẩm (ví dụ ngay sau khi tắm) để giữ nước lại, nên sau bước rửa mặt buổi tối bạn có thể áp dụng tương tự.

• Tìm kem có ceramides hoặc hyaluronic acid (theo gợi ý của AAD)
• Tránh sản phẩm có hương liệu nếu da khô hoặc dễ kích ứng
• Da dầu: AAD lưu ý dưỡng quá nhiều có thể gây bít tắc lỗ chân lông, nên chọn loại gel nhẹ

Hướng dẫn của AAD nói về chăm da khô nói chung, không riêng cho người thiếu ngủ.

Thói quen 3: giảm ánh sáng màn hình trước khi ngủ để da được nghỉ thật

Ngủ muộn đã tệ, ngủ chập chờn còn tệ hơn, vì nghiên cứu năm 2015 ở trên tính cả chất lượng giấc ngủ chứ không chỉ số giờ. Viện Tim, Phổi, Máu Hoa Kỳ (NHLBI) khuyên tránh ánh sáng nhân tạo mạnh như tivi hoặc màn hình máy tính trong giờ cuối trước khi ngủ, vì ánh sáng có thể báo cho não biết đã đến lúc thức.

• Hạ độ sáng màn hình, tắt đèn lớn, chỉ để đèn bàn dịu
• Xong việc thì cất laptop, dành vài phút làm routine da cho chậm lại
• Giữ phòng ngủ yên tĩnh, mát và tối

Nếu bạn bắt buộc phải làm việc muộn, chỉ cần giảm ánh sáng ở phần cuối buổi tối là đã đáng làm.

Thói quen 4: sáng hôm sau, đừng quên chống nắng

Trong nghiên cứu năm 2015, người ngủ kém hết đỏ da sau tia UV mô phỏng chậm hơn người ngủ tốt. Dù đây là thí nghiệm nhỏ, nó là lý do hợp lý để không bỏ qua kem chống nắng đúng vào buổi sáng sau đêm thức khuya.

• AAD khuyên dùng kem chống nắng phổ rộng, SPF 30 trở lên, kháng nước
• Thoa sau các bước dưỡng da và trước khi trang điểm
• Thoa trước khi ra ngoài khoảng 15 phút

AAD cũng nhắc rằng trang điểm có SPF chỉ chống nắng được nếu bạn thoa lại mỗi 2 giờ, nên đừng chỉ trông vào lớp trang điểm.

Câu hỏi thường gặp về thức khuya và da

Thức khuya một đêm có làm da xấu đi không?

Một nghiên cứu nhỏ năm 2001 trên 11 phụ nữ cho thấy chỉ sau một đêm mất ngủ, hàng rào da đã phục hồi chậm hơn. Nghiên cứu rất nhỏ nên chỉ nên xem là gợi ý, và da không hỏng ngay sau một đêm.

Vì sao thức khuya thường xuyên làm da khô và nhiều dầu?

Nghiên cứu năm 2022 trên 219 phụ nữ ghi nhận nhóm ngủ muộn có độ ẩm da thấp hơn, mất nước qua da và dầu nhờn nhiều hơn nhóm ngủ sớm. Đây là nghiên cứu quan sát, chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh nguyên nhân.

Đêm phải thức khuya thì nên chăm da thế nào?

Vẫn tẩy trang và rửa mặt, dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm, giảm ánh sáng màn hình trong giờ cuối trước khi ngủ. Sáng hôm sau nhớ thoa kem chống nắng phổ rộng SPF 30 trở lên.

Khi nào nên đi khám da liễu?

Khi da đỏ rát, bong tróc, nổi mụn viêm hoặc ngứa kéo dài dù đã dưỡng ẩm đều đặn.

Khi nào nên gặp bác sĩ da liễu, và tóm lại

Nếu da đỏ rát, bong tróc, nổi mụn viêm hoặc ngứa kéo dài dù đã dưỡng ẩm đều đặn, hãy đi khám da liễu thay vì tự thử thêm sản phẩm. Nếu ngủ rất ít kéo dài cả tháng, nên trao đổi với bác sĩ về giấc ngủ.

Tóm lại: thức khuya không làm da hỏng ngay sau một đêm, nhưng các nghiên cứu cho thấy hàng rào da phục hồi kém hơn khi thiếu ngủ. Bốn thói quen trên mất chưa đến 10 phút mỗi tối, và đáng làm ngay cả vào những đêm bạn không thể ngủ sớm.