Tắt thông báo điện thoại để học và làm việc tập trung hơn

Vừa làm bài được nửa chừng thì điện thoại rung

Bạn đang viết báo cáo hoặc ôn bài, điện thoại sáng lên một dòng thông báo. Bạn không mở, nhưng đầu óc đã chạy sang chuyện khác, và đó là lý do nên tắt thông báo điện thoại trước khi học hay làm việc.

Bài này gồm ba phần: nghiên cứu nói gì, cách bật chế độ tập trung trên iPhone và Android, rồi cách tắt bớt thông báo theo từng ứng dụng để không bỏ lỡ việc quan trọng.

Thông báo làm mất tập trung ngay cả khi bạn không chạm vào máy

Năm 2015, nhóm của Cary Stothart công bố nghiên cứu trên tạp chí Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance. Họ cho người tham gia làm một bài kiểm tra đòi hỏi chú ý, trong lúc điện thoại gửi thông báo. Chỉ riêng thông báo, không cần cầm máy, đã làm kết quả bài kiểm tra kém đi.

Mức ảnh hưởng tương đương lúc người ta thực sự gọi điện hoặc nhắn tin. Các tác giả cho rằng một phần nguyên nhân là thông báo kéo suy nghĩ lạc sang chuyện khác.

Đây là nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với một bài kiểm tra cụ thể, nên đừng hiểu là mọi thông báo đều gây hại ngang nhau. Nhưng nó đủ để thấy mất tập trung không chỉ đến từ việc bạn lướt điện thoại.

Hạn chế dùng điện thoại hai tuần: nghiên cứu mới cho thấy gì

Năm 2025, nhóm của Noah Castelo đăng trên tạp chí PNAS Nexus một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng kéo dài một tháng. Trong hai tuần, người tham gia bị chặn internet di động trên điện thoại, nhưng vẫn gọi và nhắn tin được.

Kết quả: khả năng chú ý bền bỉ, sức khoẻ tinh thần và cảm giác hài lòng với cuộc sống đều cải thiện. Theo tóm tắt của nghiên cứu, 91% người tham gia cải thiện ít nhất một trong các chỉ số này.

Thử nghiệm này chặn internet chứ không chỉ tắt thông báo, nên đừng coi nó là bằng chứng riêng cho thông báo. Nó cho thấy giảm bớt điện thoại có thể giúp đầu óc tập trung hơn.

Bật chế độ tập trung trên iPhone: Focus trong 1 phút

Theo hướng dẫn của Apple, bạn có thể bật hoặc tắt Focus ngay trong Trung tâm điều khiển. Vuốt xuống từ góc trên bên phải (iPhone X trở lên), chạm vào nút Focus rồi chọn chế độ như Không làm phiền.

Muốn tuỳ chỉnh, vào Cài đặt, chọn Focus, rồi chọn chế độ bạn muốn dùng.

• Cho phép thông báo từ một số người và ứng dụng, các thông báo còn lại bị im lặng
• Đặt lịch để Focus tự bật, ví dụ giờ học buổi tối hoặc giờ làm việc
• Từ iOS 16, gắn một màn hình khoá riêng với chế độ để Focus tự bật khi bạn đổi hình nền

Tên mục có thể khác chút tuỳ phiên bản iOS. Nếu Focus tự bật mà bạn không biết vì sao, vào Cài đặt, Focus rồi kiểm tra mục lịch.

Chế độ tập trung trên Android: Digital Wellbeing

Theo trang hỗ trợ của Google, bạn mở Cài đặt, chọn Digital Wellbeing, rồi chọn Chế độ tập trung (Focus mode). Tại đây, bạn chọn những ứng dụng muốn tạm dừng, thường là mạng xã hội, game, video.

Khi chế độ này bật, các ứng dụng đã chọn không dùng được và không gửi thông báo.

• Bật ngay bằng nút Turn on now, hoặc đặt lịch tự bật bằng Set a schedule
• Cần nghỉ một chút thì chạm Take a break và chọn thời gian tạm mở lại ứng dụng
• Một số máy cho thêm Chế độ tập trung vào Cài đặt nhanh để bật nhanh hơn

Google lưu ý các bước có thể khác nhau tuỳ hãng máy, nên nếu không thấy đúng tên mục, hãy tìm từ khoá Digital Wellbeing trong Cài đặt.

Tắt thông báo điện thoại từng ứng dụng: giữ việc quan trọng, bỏ phần còn lại

Chế độ tập trung giúp trong lúc học và làm việc. Còn thông báo cả ngày thì nên xử lý từng ứng dụng một.

Trên Android, vào Cài đặt, Thông báo, rồi Thông báo ứng dụng, chọn ứng dụng và tắt toàn bộ hoặc chỉ tắt từng loại thông báo. Theo Google, bạn cũng có thể nhấn giữ một thông báo đang hiện rồi chạm biểu tượng cài đặt để tắt đúng loại đó.

Trên iPhone, vào Cài đặt, Thông báo, chọn ứng dụng rồi chỉnh cách ứng dụng đó được báo. Cách làm chi tiết có trong phần Change notification settings của Apple.

• Tắt trước: mạng xã hội, game, ứng dụng mua sắm, thông báo khuyến mãi
• Giữ lại: tin nhắn từ người thân, ứng dụng ngân hàng, lịch, email công việc
• Với nhóm chat đông người, chỉ cần tắt tiếng nhóm đó, không cần tắt cả ứng dụng

Lịch tập trung gợi ý cho sinh viên và dân văn phòng

Bạn không cần bật cả ngày. Chỉ cần đặt vài khung giờ cố định, vì làm theo lịch dễ duy trì hơn là nhớ tự bật mỗi lần.

• Sinh viên: bật khi ôn bài buổi tối hoặc trong giờ học trên lớp
• Dân văn phòng: bật khi làm việc cần suy nghĩ sâu như viết báo cáo, làm bảng số liệu, soạn bài thuyết trình
• Cả hai: để điện thoại úp mặt xuống hoặc đặt xa tầm tay, vì khoảng cách vẫn là cách đơn giản nhất để đỡ bị cuốn vào máy

Sau vài ngày, bạn có thể xem lại thông báo nào bị chặn mà bạn thấy thiếu, rồi thêm người hoặc ứng dụng đó vào danh sách được phép.

Câu hỏi thường gặp về tắt thông báo điện thoại

Tắt thông báo có làm mình bỏ lỡ việc gấp không?

Không nhất thiết. Trên iPhone bạn chọn người và ứng dụng được phép báo trong từng Focus, trên Android bạn chỉ tạm dừng những ứng dụng đã chọn.

Chế độ tập trung trên iPhone và Android có giống nhau không?

Mục đích giống nhau là giảm xao nhãng, nhưng cách làm khác. Focus của iPhone lọc theo người và ứng dụng, còn Chế độ tập trung của Android tạm dừng những ứng dụng bạn chọn.

Bật chế độ tập trung có chắc giúp học tốt hơn không?

Không có cam kết như vậy. Nghiên cứu cho thấy thông báo có thể làm giảm chú ý, nên bớt thông báo là cách đáng thử, nhưng hiệu quả còn tuỳ thói quen của từng người.

Tắt thông báo rồi mà vẫn mất tập trung thì sao?

Thử để điện thoại ở xa hoặc dùng lịch tự bật theo giờ học. Nếu bạn thấy khó kiểm soát việc dùng điện thoại và ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt, hãy nói chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia.