Tiết kiệm điện trong nhà: checklist 6 thói quen cho phòng trọ

Tiết kiệm điện trong nhà: bắt đầu từ chỗ bạn không nhìn thấy

Cuối tháng chủ trọ đưa tờ hoá đơn, bạn nhẩm lại thì thấy mình có dùng gì nhiều đâu. Muốn tiết kiệm điện trong nhà, trước hết phải biết điện đang chảy đi đâu, và phần lớn là vài thiết bị cố định cộng với những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày.

Bài này là một checklist: mỗi mục là một thói quen hoặc một thiết bị hay hao điện, kèm cách xử lý. Bạn không cần mua thêm gì, chỉ cần tick dần từng mục trong phòng mình.

Điện chờ (standby power): thiết bị tắt rồi vẫn ăn điện

Điện chờ (standby power) là điện thiết bị vẫn dùng khi bạn đã tắt bằng nút nguồn hoặc remote nhưng chưa rút phích cắm. Từng thiết bị chỉ ăn rất ít, nhưng cả phòng cắm sẵn hàng chục thứ thì cộng lại không nhỏ.

Thường gặp trong phòng trọ:

• Tivi, đầu thu, loa, sạc cắm sẵn trên ổ điện
• Modem wifi và các thiết bị kết nối mạng, vốn được thiết kế để luôn bật
• Nồi cơm điện, ấm đun siêu tốc có đèn báo hoặc đồng hồ

Cách xử lý dễ nhất là dùng một ổ cắm kéo dài có công tắc riêng cho góc học tập hoặc góc giải trí. Ra khỏi phòng hoặc đi ngủ thì gạt công tắc, cắt điện cả cụm. EVNSPC cũng khuyên tắt các thiết bị điện không sử dụng đến.

Lưu ý: modem wifi cần bật thường xuyên thì cứ để, đừng cắt nếu bạn cần mạng cho máy khác hoặc cho chủ nhà quản lý.

Điều hoà và quạt: khoản lớn nhất trong hoá đơn

Theo Bộ Công Thương, điều hoà thường chiếm khoảng 30-60% hoá đơn tiền điện của hộ gia đình. Nếu phòng bạn có máy lạnh thì đây là chỗ đáng chỉnh nhất.

Bộ Công Thương khuyến cáo:

• Đặt nhiệt độ trong khoảng 25-28 độ C, thiếu mát thì thêm quạt thay vì hạ nhiệt độ thấp hơn
• Đóng kín cửa khi bật máy, kéo rèm chắn nắng ban ngày
• Vệ sinh lưới lọc bụi thường xuyên, bảo dưỡng định kỳ 3-6 tháng một lần
• Tắt máy nếu không dùng trong khoảng 30 phút trở lên
• Ban đêm trời mát thì mở cửa sổ đón gió thay vì bật máy suốt đêm

Phòng trọ thường do chủ nhà lắp, nên chuyện vệ sinh máy bạn có thể nhắn xin chủ nhà sắp xếp. Lưới lọc bụi thì nhiều máy cho tháo ra rửa được, đọc hướng dẫn kèm máy trước khi làm.

Máy tính và màn hình: cài chế độ ngủ cho đúng

Học và làm bài cả ngày nên laptop, màn hình gần như luôn bật. Theo Energy Star, tiêu chí cho máy tính đặt màn hình vào chế độ ngủ sau 15 phút không dùng và cả máy sau 30 phút. Bạn có thể tự đặt như vậy trong phần Power & Sleep (Windows) hoặc cài đặt pin và khoá màn hình (macOS).

Một hiểu lầm hay gặp là bật trình bảo vệ màn hình (screen saver) cho đỡ tốn điện. Theo hướng dẫn của EPA, screen saver không tiết kiệm điện, một số loại còn khiến CPU không nghỉ.

Thói quen nên có:

• Đặt tự ngủ màn hình và máy thay vì để chạy qua đêm
• Rút ổ cứng ngoài, thiết bị ngoại vi khi không dùng (EVNSPC có khuyến nghị này)
• Laptop không dùng thì tắt hẳn hoặc rút sạc, đừng để máy chạy không việc

Nếu bạn quan tâm tuổi thọ pin laptop, đọc thêm bài này:

Sạc điện thoại và các loại adapter: rút ra khi xong việc

Cục sạc cắm sẵn trên ổ điện là kiểu hao điện nhỏ nhưng nằm khắp phòng. Sạc điện thoại, loa bluetooth, tai nghe, đèn bàn nhỏ: nhiều thứ cắm sẵn cả ngày dù chẳng sạc gì.

Cách gọn nhất là gom hết vào một ổ cắm kéo dài có công tắc, cắm sạc khi cần và gạt công tắc khi xong. Sạc đêm thì sạc cho đủ rồi rút buổi sáng, khỏi để cục sạc nằm đó cả ngày.

Tủ lạnh mini: đừng nhét đồ nóng, đừng mở liên tục

Tủ lạnh chạy 24/24 nên thói quen dùng nó ảnh hưởng thấy rõ. Cả Bộ Công Thương và EVNNPC đều khuyến cáo những điểm sau:

• Không cho thức ăn còn nóng vào tủ, để nguội hẳn đã
• Không chất quá nhiều đồ làm cản luồng khí lạnh
• Hạn chế mở đóng cửa nhiều lần, nghĩ xem cần lấy gì rồi mở một lần
• Vệ sinh khu vực phía sau tủ cho thoáng

Phòng trọ dùng chung tủ với bạn cùng phòng thì dán tờ giấy gợi ý nhỏ cho cả nhóm là đủ.

Thiết bị cũ và nhãn năng lượng: chọn lúc cần mua

Bộ Công Thương cho biết thiết bị dùng lâu mà ít được bảo dưỡng hoặc dùng sai cách sẽ tốn điện hơn bình thường. Khi cần mua quạt, nồi cơm, tủ lạnh mini hay màn hình, bạn nên:

• Tìm nhãn tiết kiệm năng lượng trên sản phẩm
• So công suất ghi trên nhãn giữa các mẫu cùng loại
• Với máy tính và màn hình, tìm logo Energy Star nếu có

Đừng vội thay thiết bị còn dùng tốt chỉ để tiết kiệm điện. Với sinh viên, đổi thói quen trước, thay đồ sau.

Câu hỏi thường gặp về tiết kiệm điện trong nhà

Rút phích cắm có thật sự cần thiết không?

Thiết bị tắt nút nguồn nhưng còn cắm điện vẫn có thể ăn điện chờ. Dùng ổ cắm có công tắc để đỡ phải rút từng cái.

Tắt hẳn máy tính hay để chế độ ngủ?

Energy Star khuyến nghị cài chế độ ngủ tự động khi không dùng. Nếu bạn rời máy cả buổi hoặc đi ngủ thì cứ tắt hẳn máy.

Dùng quạt kết hợp điều hoà có tiết kiệm không?

Bộ Công Thương khuyến cáo đặt điều hoà 25-28 độ kết hợp quạt thay vì hạ nhiệt độ thấp. Mức tiết kiệm cụ thể tuỳ phòng và thiết bị của bạn.

Phòng trọ tính điện theo giá chủ nhà thì có nên tiết kiệm không?

Có, vì bạn trả theo số điện đã dùng. Hỏi chủ nhà cách tính và kỳ ghi số để theo dõi đúng, tránh bị bất ngờ cuối tháng.

Tóm lại: tick vào checklist, hoá đơn sẽ nhẹ đi

Chỉ cần làm 3 việc là bạn đã đi được phần lớn đường: gom thiết bị vào ổ cắm có công tắc, chỉnh điều hoà đúng và cài chế độ ngủ cho máy tính. Phần còn lại là những thói quen nhỏ cộng dồn mỗi ngày.

Hôm nay bạn thử đi một vòng quanh phòng, nhìn xem cái gì đang cắm điện mà không dùng đến.