Ứng dụng học ngoại ngữ: 6 cách dùng để nhớ lâu hơn

Giữ chuỗi ngày trên ứng dụng học ngoại ngữ nhưng vẫn quên từ

Mở app mỗi tối, bấm xong bài, nhận huy hiệu, rồi hai tuần sau không nhớ nổi từ vừa học. Nhiều người dùng ứng dụng học ngoại ngữ đều gặp cảnh này.

Vấn đề thường không nằm ở app nào tốt hơn, mà ở cách học. Nghiên cứu về trí nhớ chỉ ra hai thói quen đáng đổi: học rải ra theo thời gian và tự nhớ lại thay vì đọc lại.

Học rải ra nhiều ngày: vì sao ôn lại đúng lúc sắp quên lại hiệu quả

Một phân tích gộp 48 thí nghiệm đăng trên tạp chí Language Learning (Kim và Webb, 2022) cho thấy học cách quãng có tác dụng từ trung bình đến lớn với việc học ngôn ngữ thứ hai. Khoảng cách ngắn cho kết quả ngang khoảng cách dài ở bài kiểm tra ngay sau đó, nhưng kém hơn ở bài kiểm tra sau một thời gian.

Nói đơn giản: muốn nhớ lâu thì cho từ vựng nghỉ một khoảng rồi gặp lại, đừng nhồi một lần.

• Gặp lại từ mới sau 1 ngày, vài ngày, rồi 1-2 tuần
• Nếu app có chế độ ôn lặp lại ngắt quãng (spaced repetition), hãy bật và làm đủ bài ôn mỗi ngày
• Đừng bỏ qua phần ôn từ cũ chỉ vì muốn học bài mới

Theo Dunlosky và cộng sự (2013, Psychological Science in the Public Interest), học phân bổ theo thời gian là một trong hai kỹ thuật được đánh giá hiệu quả cao trong 10 kỹ thuật học phổ biến.

Tự kiểm tra thay vì đọc lại: cách dùng flashcard cho đúng

Cũng trong đánh giá của Dunlosky và cộng sự (2013), tự kiểm tra (practice testing) được xếp hiệu quả cao, còn đọc lại và gạch chân chỉ được xếp thấp. Tác giả gợi ý thay việc đọc lại bằng việc tự nhớ lại.

Với flashcard, điều này nghĩa là cố nhớ nghĩa trước rồi mới lật thẻ.

• Nhìn từ, thử nói nghĩa thành tiếng hoặc nhẩm trong đầu trước khi xem đáp án
• Làm chiều ngược lại: nhìn nghĩa tiếng Việt, thử nhớ từ tiếng nước ngoài
• Chỉ chấm là nhớ khi bạn thật sự nhớ ra, đừng bấm cho nhanh

Một phân tích gộp 29 nghiên cứu trên Educational Psychology Review (Latimier và cộng sự, 2021) cũng ghi nhận lợi ích của việc giãn cách các lần tự nhớ lại thông tin.

Khoảng cách ôn bao lâu là vừa? Đừng lo chuyện tính toán quá kỹ

Nhiều người sợ mình xếp lịch ôn sai. Phân tích gộp của Kim và Webb (2022) không thấy khác biệt rõ giữa lịch ôn khoảng cách tăng dần và lịch ôn khoảng cách đều nhau trong học ngôn ngữ thứ hai.

Điều quan trọng hơn là có giãn cách và đều đặn.

• Ưu tiên ôn mỗi ngày một chút hơn là dồn cuối tuần
• Để app tự xếp lịch nếu nó có tính năng này
• Không có app thì tự đặt nhắc: ngày 1, ngày 3, ngày 7, ngày 14

Cách chọn ứng dụng học ngoại ngữ: nhìn vào cách nó bắt bạn ôn

Đừng chọn theo giao diện hay số lượng huy hiệu. Hãy chọn app giúp bạn làm đúng hai việc ở trên.

• Có ôn lại từ cũ theo lịch, không chỉ ra bài mới
• Bắt bạn tự gõ hoặc tự nói câu trả lời, không chỉ chọn đáp án có sẵn
• Cho tự thêm từ của riêng bạn (từ gặp ở bài đọc, phim, công việc)
• Có chế độ nghe và nói để luyện phát âm

Với người mới, một app chính cộng một ứng dụng thẻ ghi nhớ là đủ. Dùng quá nhiều app cùng lúc dễ dẫn tới việc bài nào cũng học dở.

Một lịch học 15 phút mỗi ngày cho người bận

Học đều quan trọng hơn học lâu. Một lịch gọn cho sinh viên hoặc người đi làm có thể là:

• 5 phút đầu: làm hết các thẻ cần ôn hôm nay
• 5 phút giữa: học 5-10 từ mới, tự đặt một câu ví dụ cho mỗi từ
• 5 phút cuối: nghe hoặc nói thành tiếng vài câu vừa học

Gắn thói quen này vào một việc cố định như uống cà phê sáng hoặc trên xe buýt. Điện thoại để chế độ tập trung để thông báo khác không kéo bạn đi.

Sai lầm hay gặp khi học ngoại ngữ bằng app

Có vài thói quen khiến thời gian học bị lãng phí dù ngày nào cũng mở app.

• Chạy theo chuỗi ngày hay điểm thưởng thay vì kiểm tra xem mình nhớ được bao nhiêu
• Chỉ học từ lẻ, không học từ trong câu
• Chỉ nhận mà không dùng: không bao giờ nói hay viết ra
• Bỏ một tuần rồi dồn học bù một buổi

Ứng dụng giúp bạn nhớ từ, nhưng để dùng được ngoại ngữ vẫn cần nghe, nói và viết thật, ví dụ với bạn học, giáo viên hoặc đoạn ghi âm của chính mình.

Câu hỏi thường gặp về ứng dụng học ngoại ngữ

Mỗi ngày nên học bao lâu trên ứng dụng học ngoại ngữ?

Các nghiên cứu nói trên không đưa ra con số cố định. Điều chúng ủng hộ là học rải ra và ôn đều, nên 10-20 phút mỗi ngày đều đặn hợp lý hơn một buổi dài cuối tuần.

Spaced repetition là gì?

Là cách ôn lại thông tin theo những khoảng cách thời gian, thay vì học dồn một lần. Nhiều ứng dụng thẻ ghi nhớ tự động xếp lịch này.

Chỉ học bằng app có giỏi ngoại ngữ được không?

App giúp nhớ từ và giữ thói quen, nhưng các nghiên cứu trên chủ yếu đo việc nhớ từ vựng, không chứng minh app thay được việc luyện nói và nghe thật. Nên kết hợp thêm hội thoại và nội dung thật như video, bài đọc.

Nên chọn lịch ôn tăng dần hay đều nhau?

Phân tích gộp của Kim và Webb không thấy khác biệt rõ giữa hai kiểu. Chọn kiểu bạn duy trì được.