AHA BHA khác nhau thế nào? Da dầu mụn dùng gì, bao lâu một lần

AHA BHA là gì mà nhãn sản phẩm nào cũng có?

Bạn cầm chai toner hay serum lên, thấy chữ AHA, BHA to đùng nhưng không biết AHA BHA khác nhau thế nào, cái nào dành cho da mình. Đây là hai nhóm tẩy da chết hoá học, làm việc bằng cách làm lỏng liên kết giữa các tế bào chết thay vì chà xát.

Theo Cleveland Clinic, AHA (alpha hydroxy acid) tan trong nước, gồm glycolic acid và lactic acid. BHA (beta hydroxy acid) tan trong dầu, và salicylic acid là BHA phổ biến nhất.

AHA BHA khác nhau ở đâu: một loại tan trong nước, một loại tan trong dầu

Chính tính tan này quyết định chỗ chúng phát huy tác dụng.

• AHA: làm bong lớp tế bào chết ở bề mặt da, nên hợp khi da xỉn, sần, bề mặt không đều
• BHA: tan trong dầu nên đi sâu vào lỗ chân lông và giúp làm tan bã nhờn, hợp với mụn đầu đen, mụn đầu trắng
• Một bài biên tập năm 2012 trên Jundishapur Journal of Natural Pharmaceutical Products cũng viết BHA đi qua nang bã nhờn nên phù hợp da dầu, và thường ít kích ứng hơn AHA

Nói ngắn gọn: AHA làm việc trên mặt da, BHA làm việc trong lỗ chân lông.

Tẩy da chết hoá học cho da dầu, da mụn: chọn loại nào?

Với da dầu, hay nổi mụn đầu đen, mụn đầu trắng, BHA thường là điểm khởi đầu hợp lý. Cleveland Clinic cho biết salicylic acid giúp lấy bớt bã nhờn và dầu có thể dẫn tới mụn.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên nhỏ trên 20 người (Dermatologic Surgery, 2008) so sánh lột da hoá học glycolic acid với salicylic acid, mỗi loại thoa một bên mặt, tại cơ sở y tế. Hai loại hiệu quả tương đương trên mụn nhẹ đến vừa, nhưng salicylic acid ít tác dụng phụ hơn. Đó là thủ thuật chuyên môn, không phải sản phẩm bôi hằng ngày ở nhà.

• Da dầu, nhiều mụn đầu đen: ưu tiên BHA
• Da dầu nhưng bề mặt sần, xỉn: có thể thêm AHA nhẹ, dùng vào ngày khác
• Da nhạy cảm: Cleveland Clinic nhận xét lactic acid là một trong những AHA dịu hơn
• Da sẫm màu hoặc có vết thâm sau mụn: Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) khuyên tránh tẩy da chết hoá học hoặc cơ học quá mạnh vì có thể làm sạm thêm

Bài viết này không hứa chữa mụn, chỉ giúp bạn chọn và dùng hoạt chất cẩn thận hơn. Muốn hiểu rõ loại mụn mình đang gặp:

Tần suất khởi đầu: bao lâu dùng một lần?

Cleveland Clinic gợi ý với glycolic acid, hãy bắt đầu một đến hai lần mỗi tuần vào buổi tối, chỉ tăng khi da không kích ứng. Họ cũng khuyên đưa từng sản phẩm mới vào một, quan sát da rồi mới thêm cái khác.

Với salicylic acid, nguồn này nói đa số người dùng được tới hai lần mỗi ngày. Dù vậy, nếu mới bắt đầu, dùng thưa trước rồi tăng dần là cách thận trọng hơn.

• Tuần đầu: 1-2 buổi tối, thoa lớp mỏng sau khi rửa mặt, trước kem dưỡng
• Nếu da ổn: tăng dần số buổi, vẫn nên có ngày nghỉ
• Mỗi lần chỉ thêm một loại axit mới; đừng dùng cả AHA và BHA ngay từ tuần đầu
• Chọn nồng độ thấp: theo FDA, hội đồng rà soát thành phần mỹ phẩm (CIR) đánh giá glycolic và lactic acid an toàn cho người dùng khi nồng độ từ 10% trở xuống, pH từ 3,5 trở lên và có hướng dẫn chống nắng

Dấu hiệu dùng quá tay: da đang kêu cứu

Cleveland Clinic nhắc rằng sản phẩm gây nhiều châm chích, ngứa hay đỏ là tín hiệu nên xem lại. AAD cảnh báo tẩy da chết sai cách có thể làm da đỏ hơn hoặc nổi mụn nhiều hơn, nên đừng tẩy quá đà.

FDA ghi nhận các phản ứng thường gặp với sản phẩm AHA gồm nóng rát, viêm da hoặc phát ban, sưng và thay đổi sắc tố.

• Đỏ, rát, châm chích kéo dài sau khi thoa
• Da bong tróc, căng khô bất thường
• Mụn nổi nhiều hơn kèm cảm giác đau rát

Gặp những dấu hiệu này, hãy ngưng axit vài ngày, chỉ rửa mặt dịu nhẹ, dưỡng ẩm và chống nắng. Nếu nghi da mình thuộc loại nhạy cảm, đọc thêm:

Dùng AHA, BHA thì chống nắng thế nào?

FDA cho biết sản phẩm AHA có thể làm da nhạy với nắng hơn. Trong các nghiên cứu mà FDA dẫn lại, độ nhạy với tia UV gây đỏ da tăng 18% sau bốn tuần dùng; độ nhạy này giảm trở lại sau khi ngưng, và FDA khuyên chống nắng khi dùng cũng như trong một tuần sau đó.

Một nghiên cứu nhỏ trên 14 người (Journal of Dermatological Science, 2009) cho thấy glycolic acid 10% làm da nhạy hơn với ánh sáng mô phỏng, còn salicylic acid 2% không tạo khác biệt đáng kể. Vì mẫu nhỏ, đừng coi đó là lý do bỏ chống nắng khi dùng BHA.

• Dùng axit vào buổi tối
• Mỗi sáng thoa kem chống nắng SPF 30 trở lên, theo Cleveland Clinic
• Đang dùng retinoid thì cần thận trọng khi kết hợp thêm axit:

Khi nào nên gặp bác sĩ da liễu?

Hãy đi khám nếu mụn nhiều, viêm đau, để lại sẹo hoặc thâm, hoặc dùng vài tuần mà da không cải thiện. Cũng nên khám khi da kích ứng nặng, sưng, phồng rộp, hoặc bạn không chắc loại da của mình.

AAD và Cleveland Clinic đều khuyên hỏi bác sĩ da liễu khi bạn còn băn khoăn nên dùng loại axit nào. Một tổng quan năm 2018 trên Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology cũng ghi salicylic acid dùng quá nhiều hoặc cùng các salicylate khác có thể gây ngộ độc salicylate (ù tai, buồn nôn), nên đừng chồng nhiều sản phẩm chứa salicylic acid lên nhau.

Câu hỏi thường gặp về AHA BHA khác nhau

AHA và BHA có dùng chung được không?

Có thể, nhưng đừng bắt đầu cùng lúc. Cleveland Clinic khuyên thêm từng sản phẩm một; nếu muốn dùng cả hai, nên dùng vào các buổi khác nhau và theo dõi phản ứng của da.

BHA có chữa được mụn không?

Không. Salicylic acid giúp làm sạch bã nhờn và hỗ trợ với mụn đầu đen, đầu trắng, nhưng không thay thế điều trị. Mụn viêm nhiều nên gặp bác sĩ.

Da khô có dùng được AHA, BHA không?

AAD gợi ý chọn chất tẩy da chết hoá học nhẹ cho da khô, da nhạy cảm. Hãy dùng thưa, nồng độ thấp, kèm kem dưỡng ẩm.

Dùng buổi sáng hay buổi tối?

Buổi tối là lựa chọn dễ hơn vì axit làm da nhạy nắng hơn. Dù dùng lúc nào, sáng hôm sau vẫn cần chống nắng.