Chăm da tay khô nứt, da chân khô ráp: routine cho dân văn phòng

Chăm da tay khô nứt: vì sao tay bạn xuống cấp nhanh thế

Cả ngày rửa tay, xịt cồn khử khuẩn, rồi ngồi máy lạnh gõ phím tới tối, không lạ gì khi da tay khô nứt. Đến lúc nhìn lại thì kẽ ngón đã nứt, còn gót chân thì sần và ráp như giấy nhám.

Bài này gom lại cách chăm da tay và da chân khô ráp theo từng vấn đề, dựa trên hướng dẫn của bác sĩ da liễu. Có những bước làm ngay được, và cả dấu hiệu cho biết bạn nên đi khám.

Nếu cả người bạn cũng bị khô khi ngồi phòng lạnh, đọc thêm bài này.

Rửa tay thế nào để vẫn sạch mà da đỡ nứt

Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), bạn không cần bỏ rửa tay. Điều cần đổi là cách rửa: dùng nước ấm vừa phải và loại xà phòng không làm khô da.

• Rửa bằng nước ấm, tránh nước nóng, và vẫn rửa đủ ít nhất 20 giây như khuyến cáo chung
• Chọn xà phòng dịu, không làm khô da; có thể phải thử vài loại mới hợp
• Thấm tay bằng khăn, để da còn hơi ẩm chứ đừng chà cho khô kiệt
• Gel cồn sát khuẩn cũng làm khô da, nên chờ cồn khô rồi bôi kem

AAD cũng nhấn mạnh bôi kem dưỡng sau khi rửa tay không làm mất tác dụng của việc rửa tay.

Bôi kem gì cho tay nứt kẽ ngón: chọn đặc, không mùi

AAD khuyên bôi kem hoặc thuốc mỡ dưỡng lên tay còn ẩm, và chọn loại ghi rõ không mùi, không phẩm màu. Nhiều loại phù hợp là kem đặc hoặc thuốc mỡ, nên da đang nứt thường hợp dạng đặc hơn lotion lỏng.

• Bôi ngay sau khi rửa tay, lúc da còn hơi ẩm, nhớ cả đầu ngón và quanh móng
• Để một tuýp nhỏ trên bàn làm việc và trong túi, bôi lại sau mỗi lần rửa
• Chọn loại không nhờn dính để vẫn gõ phím, lướt điện thoại thoải mái
• Tối bôi một lớp dày hơn trước khi ngủ

Về bằng chứng: một nghiên cứu ngẫu nhiên nhỏ trên 53 người từng bị chàm tay đã ổn định cho thấy nhóm dùng kem chứa 5% urea tái phát muộn hơn nhóm không dùng gì. Đây là nghiên cứu nhỏ, nên hãy xem đó là gợi ý chứ không phải lời hứa.

Mẹo nhỏ cho dân văn phòng: giữ ẩm cho tay giữa giờ làm

Một nghiên cứu trên nhân viên y tế năm 2022 trên tạp chí Contact Dermatitis cho thấy nhóm được phát kem dưỡng và hướng dẫn chăm tay, qua 6 tháng, không có ca chàm tay mới, còn nhóm đối chứng có 12 ca. Nghiên cứu này không ngẫu nhiên và do hãng mỹ phẩm tài trợ, nên chưa thể kết luận riêng kem có tác dụng bao nhiêu.

Điều rút ra cho bạn là thói quen dưỡng ẩm đều đặn rất đáng làm.

• Gắn việc bôi kem với một mốc cố định: sau khi đi vệ sinh, trước khi quay lại bàn
• Không để gió máy lạnh thổi thẳng vào tay
• Nếu tay đang nứt, hạn chế ngâm tay trong nước lâu khi rửa chén hay giặt đồ

Bài về môi khô cũng dùng nguyên tắc giữ ẩm tương tự.

Da chân khô ráp, gót nứt: routine tối 4 bước

Với da chân khô ráp, AAD khuyên bôi kem sau khi tắm, khi da còn ẩm, và bôi lại bất cứ lúc nào gót chân thấy khô. Kem nên chứa urea 10-25%, hoặc AHA hay axit salicylic.

• Tắm ngắn 5-10 phút, dùng sữa tắm dịu, không mùi
• Thấm chân, rồi bôi kem có urea 10-25% lên gót và lòng bàn chân
• Phủ lên một lớp thuốc mỡ đặc như vaseline
• Đi tất mỏng khi ngủ để khỏi dính dầu ra ga giường, làm đều mỗi tối cho tới khi da êm lại

Ban ngày, AAD gợi ý dán băng keo lỏng lên vết nứt để bảo vệ, và tránh dép hở gót hoặc giày đã mòn, không vừa chân.

Sai lầm hay gặp khi trị da tay và da chân khô

Khi da sần hay nứt, nhiều người muốn xử lý thật mạnh. Nhưng da đang tổn thương thường cần dịu nhẹ trước.

• Rửa tay bằng nước quá nóng vì nghĩ sạch hơn
• Chọn kem thơm nồng hoặc nhiều màu cho da đang nứt
• Chỉ bôi kem khi thấy đau, rồi bỏ quên cả tuần
• Chà mạnh gót chân khi da còn nứt sâu hoặc đang đau
• Bôi kem lên da đã khô hẳn thay vì lúc còn hơi ẩm

Nếu đã làm đúng vài tuần mà tay hay chân không khá hơn, đừng cố thêm sản phẩm.

Khi nào nên gặp bác sĩ da liễu

Da tay và da chân khô nhẹ thường cải thiện khi chăm đúng. Nhưng AAD khuyên gặp bác sĩ da liễu nếu tình trạng nặng hoặc không đỡ sau khi làm theo các bước trên. Nguyên nhân đôi khi là một bệnh nền như tiểu đường.

• Vết nứt sâu, chảy máu hoặc đau khi cử động
• Da đỏ, ngứa nhiều, có mụn nước hoặc bong từng mảng, nghi viêm da hay chàm tay
• Dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, nóng, chảy dịch
• Bạn có tiểu đường: vết nứt sâu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng

Với người tiểu đường, AAD nhấn mạnh việc chăm gót chân nứt từ sớm giúp tránh nhiễm trùng nặng và vết loét lâu lành. Đừng chờ đến khi đau mới xử lý, và hãy hỏi bác sĩ về cách chăm chân phù hợp với bạn.

Bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về chăm da tay khô nứt

Bôi kem dưỡng tay lúc nào là tốt nhất?

Theo AAD, ngay sau khi rửa tay, lúc da còn hơi ẩm. Sau khi cồn sát khuẩn khô cũng nên bôi.

Gel cồn sát khuẩn có làm khô tay không?

Có, AAD cho biết gel sát khuẩn có thể làm da rất khô. Bạn nên chờ cồn khô hẳn rồi bôi kem dưỡng, và mang theo một tuýp nhỏ để bôi lại giữa giờ làm.

Da chân khô ráp nên dùng kem có gì?

AAD gợi ý kem chứa urea 10-25%, hoặc AHA, axit salicylic, bôi sau khi tắm. Trước khi ngủ có thể phủ thêm vaseline nguyên chất và đi tất mỏng.

Bôi kem nhiều tuần mà tay vẫn nứt thì sao?

Bạn nên gặp bác sĩ da liễu để kiểm tra có phải viêm da tay hay chàm tay không, nhất là khi có chảy máu, đau hoặc ngứa nhiều.