Mua điện thoại cũ: checklist 6 bước kiểm tra để không bị lừa

Mua điện thoại cũ lần đầu: rẻ thì có, nhưng rủi ro nằm ở chỗ không nhìn thấy

Ngân sách dưới 5 triệu, bạn đang tính mua điện thoại cũ và thấy một chiếc iPhone giá khá mềm trên các nhóm mua bán hay Shopee. Ảnh đẹp, người bán nhiệt tình, nhưng trong đầu vẫn lấn cấn: lỡ khoá iCloud thì sao, lỡ máy báo mất thì sao, lỡ là hàng rởm thì sao.

Mua điện thoại cũ không đáng sợ nếu bạn kiểm tra đúng thứ tự. Bài này là checklist 6 bước, bước nào cũng làm được ngay lúc gặp người bán, và quan trọng nhất là xong hết mới đưa tiền.

• Bước 1: đọc IMEI
• Bước 2: kiểm tra khoá iCloud (iPhone)
• Bước 3: kiểm tra khoá Google, tức FRP (Android)
• Bước 4: xem pin
• Bước 5: thử màn hình và phần cứng
• Bước 6: bảo hành và cách thanh toán

Bước 1: IMEI trên máy phải khớp với IMEI người bán đưa

IMEI là dãy số định danh riêng của từng chiếc máy. Theo hướng dẫn của Apple, bạn xem được nó ngay trong máy tại Cài đặt, Cài đặt chung, Giới thiệu (Settings, General, About), hoặc trên khay SIM với một số đời máy, hoặc trên nhãn hộp.

Đừng chỉ tin ảnh chụp IMEI người bán gửi qua tin nhắn, vì ảnh có thể là của máy khác. Hãy tự mở trong máy và đối chiếu với số trên khay SIM hoặc hộp nếu có.

• IMEI trong Cài đặt khác với IMEI trên khay SIM hoặc hộp: bỏ qua, đây là dấu hiệu máy bị thay vỏ, ráp linh kiện hoặc hàng làm giả
• Người bán không cho xem IMEI trong máy: cũng bỏ qua
• Chụp lại IMEI và đoạn chat mua bán để có bằng chứng nếu cần giải quyết sau này

Từ iPhone 14 trở lên, Apple cho biết máy không còn khắc IMEI ở mặt lưng, nên với các đời này hãy xem trong Cài đặt hoặc trên hộp.

Bước 2: iPhone cũ bị khoá iCloud thì chỉ còn là cục gạch

Activation Lock là tính năng gắn máy với Apple Account của chủ cũ. Nếu người bán chưa gỡ máy khỏi tài khoản của họ, bạn mua về cũng không dùng được. Đây chính là lý do iPhone cũ bị khoá iCloud là nỗi sợ số một của người mua lần đầu.

Hướng dẫn chính thức của Apple cho việc mua máy từ người không phải Apple hay đại lý ủy quyền gồm các bước kiểm tra trực tiếp trên máy. Apple cũng khuyên không nhận bất kỳ iPhone nào còn bị Activation Lock.

• Bật máy lên: nếu hiện màn hình kiểu "iPhone Locked to Owner" (iOS 15 trở lên), dừng lại, không mua
• Nếu mở máy ra là màn hình nhập mật mã hoặc màn hình chính, nghĩa là người bán chưa xoá máy. Yêu cầu họ xoá sạch ngay trước mặt bạn
• Cho máy chạy đến màn hình thiết lập. Nếu máy đòi thông tin Apple Account của chủ cũ, nghĩa là máy vẫn còn liên kết với họ
• Chỉ yên tâm khi máy lên đến màn hình Hello như một máy mới

Nếu người bán không có mặt, Apple hướng dẫn họ có thể gỡ máy khỏi tài khoản bằng trình duyệt. Còn nếu họ viện cớ "quên mật khẩu" hay "để về gỡ rồi gửi sau", cách an toàn là không chuyển tiền.

Bước 3: Android cũ thì kiểm tra khoá Google (FRP) trước khi trả tiền

Android có cơ chế tương tự gọi là Factory Reset Protection (FRP), nằm trong phần bảo vệ thiết bị của Google. Theo trang hỗ trợ của Google, khi máy được bảo vệ mà bị xoá, chỉ người có tài khoản Google hoặc mã khoá màn hình mới dùng lại được.

Google cũng cảnh báo rằng nếu không nhập được thông tin tài khoản đã thêm trước đó sau khi reset, bạn sẽ không dùng được máy. Vì vậy hãy làm các việc sau với người bán.

• Yêu cầu họ gỡ tài khoản Google khỏi máy và xoá mã khoá màn hình trước mặt bạn (Google nêu rõ gỡ tài khoản là cách tắt bảo vệ)
• Reset máy về cài đặt gốc ngay tại chỗ, rồi thử thiết lập từ đầu
• Nếu sau reset máy đòi đăng nhập tài khoản Google của chủ cũ, không mua
• Đừng tin lời hứa "về nhà tôi gỡ giúp" hay các dịch vụ bẻ khoá FRP, vì bạn không biết máy từ đâu ra

Máy sạch nghĩa là sau reset bạn tự đăng nhập tài khoản của mình và dùng bình thường.

Bước 4: Kiểm tra điện thoại cũ có pin còn dùng được cả ngày không

Pin là thứ hao mòn theo thời gian, và là chỗ máy cũ hay "đuối" nhất. Với iPhone, vào Cài đặt, Pin, Tình trạng pin (Battery Health) để xem dung lượng tối đa so với lúc mới.

Theo Apple, pin iPhone 14 trở xuống được thiết kế giữ 80% dung lượng ban đầu sau 500 chu kỳ sạc, còn iPhone 15 là 1.000 chu kỳ, tuỳ cách dùng và cách sạc. Dưới mức 80% thì bạn nên tính thêm chi phí thay pin vào giá máy.

• Xem phần dung lượng tối đa và thông báo dịch vụ trong mục Tình trạng pin
• Nếu có dòng "Unable to verify" hoặc báo pin không xác minh được (iPhone XS trở lên), nghĩa là pin có thể không phải pin chính hãng, và số liệu hiển thị có thể không chính xác
• Nếu máy báo pin suy giảm đáng kể, hãy trừ tiền thay pin khi trả giá
• Với Android, cắm sạc thử và quan sát xem phần trăm pin tụt nhanh bất thường không

Pin yếu không phải lý do bỏ máy, chỉ cần bạn biết trước để trả giá hợp lý.

Bước 5: Thử màn hình, camera, loa trong 5 phút

Sau khi qua hai vòng khoá, hãy dành vài phút thử phần cứng. Mỗi chỗ hỏng nhỏ đều là lý do để trả giá, hoặc để bỏ.

• Màn hình: bật nền trắng và nền đen, tìm điểm chết, vệt ám vàng, vết ố, sọc ngang dọc. Vuốt khắp màn hình để thử cảm ứng
• Camera: chụp bằng cả camera trước và sau, bật thử đèn flash, xem ảnh có bị mờ hay có đốm bất thường không
• Loa và mic: gọi thử một cuộc, mở video xem loa ngoài và tai nghe có rè không
• Nút bấm, rung, vân tay hoặc Face ID: bấm hết một lượt
• Sạc và cổng kết nối: cắm sạc xem máy có nhận không, thử cả Wi-Fi và SIM

Máy từng thay màn hình, thay vỏ thì giá phải thấp hơn máy zin, và bạn nên hỏi thẳng người bán để họ nói rõ trước khi đặt cọc.

Bước 6: Bảo hành, hóa đơn và cách thanh toán để còn đường lùi

Mua máy cũ thường ít có bảo hành chính hãng, nên bảo hành ở đây là cam kết của người bán và bằng chứng giao dịch của bạn.

• Hỏi rõ thời gian đổi trả hoặc bảo hành của họ, và nhờ người bán ghi lại bằng văn bản hoặc tin nhắn
• Gặp trực tiếp ở nơi đông người (quán cà phê, cửa hàng), ưu tiên mua khi bạn được cầm máy, không mua qua ảnh
• Mua qua sàn thì chọn đơn có chính sách trả hàng, kiểm tra kỹ ngay khi nhận
• Cảnh giác với giá thấp bất thường, người bán giục chuyển cọc gấp, hoặc không cho kiểm tra máy
• Chỉ chuyển tiền sau khi máy đã xoá sạch và bạn đã tự thiết lập thành công

Về nhà, đừng quên đăng nhập tài khoản của chính bạn và dùng trình quản lý mật khẩu để không phải nhớ hàng chục mật khẩu mới.

Câu hỏi thường gặp về mua điện thoại cũ

Mua điện thoại cũ ở đâu an toàn nhất?

Nơi nào cho bạn cầm máy, kiểm tra tại chỗ và có cam kết đổi trả rõ ràng thì an toàn hơn mua qua ảnh. Dù mua ở đâu, bạn vẫn nên chạy đủ 6 bước ở trên.

iPhone cũ bị khoá iCloud có mở được không?

Cách đúng là chủ cũ gỡ máy khỏi tài khoản Apple của họ. Theo Apple, nếu người bán không có mặt, họ có thể gỡ từ xa bằng trình duyệt. Còn nếu họ không làm được, đừng mua.

Dưới 5 triệu nên mua iPhone cũ hay Android cũ?

Tuỳ nhu cầu của bạn, nhưng cả hai đều cần kiểm tra khoá chủ cũ. Máy nào còn khoá iCloud hoặc FRP thì đều không nên mua.

Nên kiểm tra điện thoại cũ vào lúc nào?

Trước khi bạn đưa tiền. Làm đủ các bước ngay lúc gặp người bán, vì sau khi chuyển tiền thì bạn gần như hết đường lùi.