Kiểm tra quyền ứng dụng điện thoại: 10 phút cho iPhone, Android

Ứng dụng đèn pin xin xem danh bạ: có nên bấm Cho phép?

Bạn tải một ứng dụng nhỏ về dùng thử, vừa mở lên đã hiện hàng loạt hộp thoại xin vị trí, danh bạ, ảnh. Việc kiểm tra quyền ứng dụng trên điện thoại giúp bạn biết app nào đang được phép xem gì, và rút lại những quyền không cần thiết.

Bài này dành cho cả bố mẹ lẫn các bạn Gen Z: làm một lượt mất khoảng 10 phút, sau đó chỉ cần rà lại vài tháng một lần.

Vì sao ai cũng lỡ bấm Cho phép cho nhanh?

Đây không phải lỗi riêng của bạn. Một nghiên cứu tại hội nghị SOUPS năm 2012 (Felt và cộng sự) khảo sát 308 người dùng Android và phỏng vấn thêm 25 người cho thấy chỉ khoảng 17% chú ý đến quyền khi cài ứng dụng, và chỉ 3% người trả lời khảo sát đúng cả ba câu hỏi kiểm tra mức hiểu về quyền.

Nhóm tác giả cũng ghi nhận một thiểu số có chú ý và hiểu rõ. Đó là nghiên cứu đã cũ và trên Android, nhưng nó cho thấy thói quen bấm cho qua rất phổ biến.

Tin tốt là Apple và Google đều cho đổi lại quyền bất cứ lúc nào. Theo Apple, kể cả khi đã cấp quyền, bạn luôn có thể đổi lại trong Cài đặt.

Kiểm tra quyền ứng dụng trên iPhone: vào Quyền riêng tư & Bảo mật

Mở Cài đặt, chọn Quyền riêng tư & Bảo mật. Tại đây bạn thấy từng loại dữ liệu và số ứng dụng đang truy cập loại đó, theo mô tả của Apple.

• Vị trí: bấm vào từng ứng dụng để chọn mức truy cập, hoặc tắt Dịch vụ định vị. Bạn cũng có thể chỉ cho ứng dụng biết vị trí gần đúng thay vì chính xác
• Camera và micro: Apple cho biết không ứng dụng nào dùng được camera hay micro nếu bạn chưa cho phép, nên chỉ cần tắt ứng dụng không liên quan
• Danh bạ: có thể chọn chia sẻ một số liên hệ thay vì toàn bộ danh bạ
• Ảnh: vào mục Ảnh để xem ứng dụng nào đang được truy cập thư viện của bạn

Muốn biết ứng dụng thật sự dùng quyền thường xuyên đến đâu, bật Báo cáo quyền riêng tư của ứng dụng. Apple cho biết mục này hiển thị số lần vị trí, ảnh, camera, micro và danh bạ được truy cập trong 7 ngày gần nhất.

Android: dùng Trình quản lý quyền để xem theo từng loại

Mở Cài đặt, chọn Bảo mật & quyền riêng tư, rồi Quyền riêng tư và Trình quản lý quyền. Tên menu có thể khác đôi chút tuỳ hãng máy và bản Android. Theo hướng dẫn của Google, bạn chọn một loại quyền để xem những app đang có quyền đó, rồi bấm vào app để đổi.

Với vị trí, camera và micro, Google liệt kê các mức:

• Luôn luôn (chỉ có ở vị trí): app dùng được quyền cả khi bạn không mở nó
• Chỉ cho phép khi đang dùng ứng dụng
• Luôn hỏi lại: mỗi lần mở app sẽ hỏi lại
• Không cho phép

Với ứng dụng lâu không mở, vào mục Ứng dụng, chọn app đó và bật Tạm dừng hoạt động của ứng dụng nếu không sử dụng. Google mô tả tính năng này là tạm dừng hoạt động của app chứ không chỉ gỡ quyền.

Quyền vị trí: chọn 'Khi dùng ứng dụng' thay vì 'Luôn luôn'

Vị trí là quyền nhạy cảm nhất vì nó cho biết bạn ở nhà, ở trường hay ở đâu mỗi ngày. Apple mô tả 'Khi dùng ứng dụng' là chỉ cho phép truy cập khi ứng dụng hoặc một tính năng của nó đang hiện trên màn hình, còn 'Luôn luôn' là cho phép cả khi app chạy nền.

Một cách chọn gọn:

• Bản đồ, gọi xe, giao đồ ăn: chọn khi dùng ứng dụng
• Thời tiết, mạng xã hội, game: thường chọn khi dùng ứng dụng, hoặc không cần vị trí chính xác
• Ứng dụng không liên quan đến địa điểm: chọn không cho phép
• Chỉ để 'Luôn luôn' cho ứng dụng thật sự cần theo dõi nền, như chia sẻ vị trí với người thân, và chỉ khi bạn chủ động bật

Nếu lỡ bấm nhầm, đừng lo: bạn đổi lại trong vài giây ở Cài đặt.

Thu hồi quyền khi ứng dụng xin quá mức: hỏi 1 câu trước khi bấm

Hãy hỏi: tính năng này có cần quyền đó không? Ứng dụng chỉnh ảnh cần ảnh, ứng dụng quay video cần camera và micro. Ứng dụng chơi game mà xin danh bạ thì nên từ chối.

Nếu từ chối mà ứng dụng vẫn dùng được, đó là quyền thừa. Nếu ứng dụng không chạy nếu thiếu một quyền chẳng liên quan, hãy cân nhắc gỡ và tìm ứng dụng khác.

Với bố mẹ, con cái có thể ngồi cùng rà từng loại quyền một lần. Việc này nên đi cùng các bước giữ tài khoản an toàn:

Với Gen Z, những ứng dụng cài từ lâu mà không còn dùng nên gỡ luôn thay vì chỉ thu hồi quyền. Ứng dụng và tin nhắn lạ xin quyền hoặc bắt cài app thì cần cảnh giác với lừa đảo:

Câu hỏi thường gặp về kiểm tra quyền ứng dụng

Thu hồi quyền thì ứng dụng có hỏng không?

Thường là không. Ứng dụng chỉ mất tính năng cần quyền đó và sẽ xin lại khi bạn dùng tính năng ấy, lúc đó bạn quyết định lại.

Nên kiểm tra quyền ứng dụng bao lâu một lần?

Khoảng vài tháng một lần, hoặc sau khi cài ứng dụng mới. Trên iPhone, Báo cáo quyền riêng tư của ứng dụng giúp bạn thấy app nào truy cập nhiều.

Chọn 'Luôn luôn' cho vị trí khi nào?

Chỉ khi tính năng thật sự cần chạy nền, ví dụ chia sẻ vị trí với người nhà. Còn lại 'Khi dùng ứng dụng' là đủ.

Camera và micro có tự bật mà tôi không biết không?

Apple cho biết không ứng dụng nào truy cập được camera hoặc micro nếu bạn chưa cho phép. Vì vậy hãy kiểm tra danh sách ứng dụng được cấp quyền và tắt những app không cần.