Giặt quần áo mới trước khi mặc: cách làm khi da hay ngứa

Mua áo mới về, mặc vào là ngứa: chuyện không hiếm

Bạn chốt đơn chiếc áo đã ngắm cả tuần, mặc thử thì cổ và nách bắt đầu ngứa râm ran. Câu hỏi quen thuộc ngay sau đó: giặt quần áo mới trước khi mặc có cần không?

Câu trả lời ngắn gọn là có, nhất là khi da bạn hay phản ứng. Bài này nói rõ vì sao, giặt thế nào cho nhẹ da, và những điều giặt không làm được.

Giặt quần áo mới trước khi mặc: chuyên gia da liễu nói gì?

Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), trong lời khuyên về viêm da tiếp xúc, bạn nên giặt quần áo mới trước khi mặc. Giặt giúp loại bớt cặn hoá chất và thuốc nhuộm có thể gây phản ứng.

Chữ "bớt" quan trọng. Giặt không xoá sạch mọi thứ trên vải, nên hãy coi nó là bước giảm rủi ro chứ không phải bước bảo đảm.

Vì sao quần áo mới bị ngứa: thuốc nhuộm, hoá chất hoàn tất và cả ma sát

Có vài nguyên nhân hay gặp, và không phải cái nào cũng do hoá chất.

• Thuốc nhuộm phân tán (disperse dyes) dùng cho sợi tổng hợp như polyester. Một tổng quan năm 2013 trên tạp chí Contact Dermatitis, gồm 54 nghiên cứu, cho thấy đây vẫn là nhóm chất gây dị ứng quan trọng trong viêm da do hàng dệt, trong đó Disperse Blue 106, Disperse Blue 124 và Disperse Orange 3 hay được nhắc đến.
• Chất hoàn tất trên vải, ví dụ nhựa chống nhăn có thể giải phóng formaldehyde. Báo cáo GAO-10-875 của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Hoa Kỳ (2010) nhắc rằng formaldehyde được dùng để giúp vải cotton ít nhăn và có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng ở một số người.
• Ma sát và mồ hôi: vải cứng, đường may thô hoặc áo bó ở cổ, nách cũng làm da kích ứng dù không có dị ứng thật sự.

Nếu ngứa luôn xuất hiện ở đúng chỗ vải chạm da, rất có thể là viêm da tiếp xúc. Chẩn đoán chính xác thuộc về bác sĩ da liễu.

Formaldehyde trong quần áo: đáng lo đến mức nào?

GAO đã thử nghiệm 180 mẫu hàng dệt, phần lớn là quần áo, nhưng chính báo cáo nói kết quả không thể suy ra cho toàn bộ quần áo bán tại Mỹ. Nghĩa là không ai nên kết luận "áo nào cũng chứa formaldehyde".

Một nghiên cứu năm 2023 của nhóm Battis trên tạp chí Contact Dermatitis đi theo hướng khác: vải giặt bằng loại bột giặt có chứa formaldehyde theo đúng hướng dẫn nhà sản xuất không phát hiện formaldehyde thoát ra. Chỉ vải còn ướt, giặt với liều gấp 5 lần khuyến nghị, mới cho kết quả dương tính; vải đã khô thì đều âm tính.

Cần đọc đúng phạm vi của nghiên cứu này. Nó đo formaldehyde từ bột giặt, không phải chất hoàn tất của áo mới. Điều rút ra được cho bạn là: dùng đúng liều bột giặt, xả kỹ và để đồ khô hẳn trước khi mặc.

Cách giặt đồ mới khi da hay ngứa: các bước nhẹ nhàng

Không cần giặt cầu kỳ, chỉ cần làm đúng và đều.

• Đọc nhãn chăm sóc trước, giặt đúng nhiệt độ và chế độ ghi trên nhãn.
• Giặt riêng đồ mới, nhất là đồ sẫm màu, vì chúng có thể ra màu sang đồ khác.
• Chọn bột giặt hoặc nước giặt dịu, ít mùi hương, và dùng đúng liều trên bao bì (nhiều hơn không sạch hơn).
• Bật thêm một lần xả nước nếu máy có, để cuốn trôi cặn xà phòng.
• Phơi khô hoàn toàn rồi mới mặc. Đồ còn ẩm giữ lại cặn và dễ gây ngứa hơn.
• Giặt xong vẫn thấy ngứa khi mặc thử? Đừng cố mặc tiếp, thay đồ và để da yên.

Với da rất nhạy cảm, giặt hai lần là cách nhiều người tự làm. Đây không phải khuyến nghị chính thức, nên hãy xem mình có hợp không rồi quyết định.

Thử trước khi mặc cả ngày: đừng mặc đồ mới đi thi, đi chụp ảnh

Đồ mới mà dùng ngay cho ngày quan trọng là kiểu rủi ro nhiều người từng gặp.

• Mặc thử đồ đã giặt khoảng một hai tiếng ở nhà trước khi mặc ra ngoài.
• Ưu tiên chất liệu mềm, thoáng, ít bó ở vùng da hay nổi mẩn.
• Nếu da bạn hay dị ứng, thử một mảng nhỏ vải lên mặt trong cẳng tay trước.

Cách thử trên da cần làm đúng thì mới có ý nghĩa, bạn xem hướng dẫn riêng ở đây.

Khi nào ngứa không còn là chuyện giặt đồ?

Theo AAD, nếu phát ban phồng rộp, lúc có lúc không hoặc gây khó chịu, hãy gặp bác sĩ da liễu có chứng chỉ chuyên khoa. Da trầy xước, rát hoặc rỉ dịch cũng cần được khám thay vì tự xử lý.

Trong lúc chờ, AAD gợi ý tránh tác nhân nghi ngờ, không gãi, chườm mát và thoa kem dưỡng không mùi hương lên da còn ẩm. Bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán y khoa.

Câu hỏi thường gặp về giặt quần áo mới trước khi mặc

Có cần giặt quần áo mới trước khi mặc không?

AAD khuyên có, vì giặt giúp bớt cặn hoá chất và thuốc nhuộm có thể gây phản ứng. Với người da nhạy cảm, đây là bước đáng làm.

Giặt rồi có hết ngứa hoàn toàn không?

Không chắc. Giặt chỉ giảm một phần, còn nếu bạn dị ứng với thuốc nhuộm hay chất liệu thì vải vẫn có thể gây ngứa.

Quần áo mới có chứa formaldehyde không?

Tuỳ sản phẩm. Báo cáo GAO thử 180 mẫu nhưng nói rõ kết quả không áp dụng cho mọi quần áo, nên không thể khẳng định chung cho tất cả.

Giặt hai lần có cần không?

Không có khuyến nghị chính thức. Với da rất nhạy cảm, bạn có thể làm nếu thấy phù hợp, và nên hỏi bác sĩ da liễu nếu vẫn ngứa.