Giày cao gót có hại không? Chọn giày đi làm, đi học đỡ đau chân

Giày cao gót có hại không? Vì sao tối về lại đau gót và mũi bàn chân

Đứng buổi sáng, ngồi họp buổi chiều, tối về cởi giày ra mới thấy gót nhức và phần mũi bàn chân rát. Nếu bạn đang tự hỏi giày cao gót có hại không, câu trả lời ngắn gọn là: đi nhiều và đi cao thì áp lực lớn hơn, còn chọn đúng và đi vừa phải thì nhẹ chân hơn nhiều.

Theo hướng dẫn của một đơn vị thuộc hệ thống y tế NHS (Anh), giày cao gót đẩy trọng lượng cơ thể dồn về phía trước, lên phần mũi bàn chân. Học viện Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS) cũng cho biết gót càng cao thì càng tạo áp lực lớn lên lớp đệm mỡ dưới mũi bàn chân.

Một tổng quan năm 2021 trên tạp chí Applied Bionics and Biomechanics cho rằng giày cao gót được cho là góp phần gây đau mũi bàn chân, vẹo ngón cái, viêm cân gan chân và đau lưng dưới. Tuy nhiên tổng quan này chỉ gồm 8 nghiên cứu nhỏ với dữ liệu ngắn hạn, nên chưa thể kết luận chắc về tác hại lâu dài.

Chiều cao gót nào ít hại hơn? Các nguồn nói gì

Nhiều bài trên mạng đưa ra một con số chắc nịch, nhưng thực tế các nguồn không thống nhất. Cách an toàn là nhìn xu hướng chung: gót càng thấp, mũi bàn chân càng đỡ chịu lực.

• Nghiên cứu năm 2009 trên tạp chí Foot & Ankle International (21 người khoẻ mạnh) cho thấy áp lực dưới các đầu xương bàn chân tăng và dồn về phía ngón cái, ngón thứ hai khi gót tăng từ 2 lên 4 cm. Nhóm tác giả đề xuất giữ gót ở mức 2 cm trở xuống và lót đệm dưới mũi bàn chân.
• AAOS khuyên chọn gót thấp hơn 2 inch (khoảng 5 cm).
• Hướng dẫn của đơn vị NHS nói trên cho rằng gót không quá 1,5 cm là mức thoải mái, và độ dốc đế không nên quá khoảng 4 cm.
• Tổng quan 2021 ghi nhận các nghiên cứu nhỏ cho ra khoảng gót phù hợp là 3,76 đến 4,47 cm, kèm lưu ý đây là dữ liệu ngắn hạn.

Hiểu đơn giản: nếu phải đi cả ngày, hãy chọn ở đầu thấp của các mức này. Đó là mức tham khảo để giảm áp lực, không phải ngưỡng an toàn tuyệt đối.

Chọn giày cao gót đi làm: 5 điểm kiểm tra trước khi bấm mua

Chọn giày cao gót đi làm không chỉ là chọn chiều cao. Dáng mũi giày, đế gót và độ vừa chân quyết định bạn đi hết buổi chiều có nhăn mặt hay không.

• Mũi giày vuông hoặc tròn: AAOS nói mũi vuông hoặc tròn cho các ngón nằm phẳng, còn mũi nhọn làm chen chúc ngón; hướng dẫn NHS cũng khuyên mũi tròn hoặc vuông
• Gót to, vững: tổng quan 2021 ghi nhận đế gót lớn giúp bước đi ổn định hơn
• Có quai, dây hoặc khoá điều chỉnh: NHS gợi ý dây buộc, quai dán hoặc thun để chỉnh độ rộng và giữ chân chắc
• Ôm vừa gót chân: NHS khuyên kiểm tra giày ôm vừa và chắc quanh gót
• Chừa chỗ cho ngón dài nhất: AAOS khuyên chừa khoảng 1/2 inch (khoảng 1,3 cm) từ ngón dài nhất đến mũi giày

AAOS cũng khuyên thử và mua giày vào cuối ngày, khi chân phồng nhất. Nếu hai chân hơi lệch size thì chọn theo chân dài hơn.

Đi phỏng vấn hay gặp khách, bạn có thể xem cách phối đồ đi kèm ở bài dưới.

Đi học cả ngày: đi bộ nhiều thì đừng đánh cược với gót cao

Lịch học có thể gồm đi bộ từ bãi xe, leo cầu thang, đứng chờ ở hành lang. Những ngày như vậy, đôi giày cần dễ chịu hơn là chỉ đẹp trong ảnh.

• Ưu tiên gót thấp hoặc đế bệt có mũi vuông, mũi tròn
• Nếu thích giày gót, chọn gót đế vuông thay vì gót nhọn, vì đế rộng giúp bước vững hơn theo tổng quan 2021
• Mang thêm một đôi bệt hoặc sneaker để đổi khi phải đi bộ xa
• Đừng mang đôi giày mới tinh đi cả ngày ngay lần đầu: thử vài giờ ở nhà trước

Đi học hay đi thực tập đều có thể gọn gàng mà không cần gót cao. Muốn thêm ý tưởng phối đồ, xem bài dưới.

Mẹo đỡ đau mũi bàn chân khi buộc phải đi gót cao cả ngày

Có những ngày công việc buộc bạn đi giày cao gót, như gặp khách, thuyết trình hay sự kiện. Vài thay đổi nhỏ giúp bàn chân đỡ đau hơn.

• Lót đệm mềm dưới mũi bàn chân: nghiên cứu 2009 đề xuất đệm dưới các đầu xương bàn chân; tổng quan 2021 dẫn một nghiên cứu cho thấy miếng lót ôm sát bàn chân giảm áp lực phần trong mũi bàn chân khoảng 24%
• Nếu thích gót cao hơn, chọn đôi có đế độn dưới mũi giày (platform): AAOS gợi ý cách này để giảm áp lực lên bàn chân
• Cởi giày, đứng dậy đi lại vài phút khi ngồi văn phòng lâu
• Xen kẽ ngày đi gót với ngày đi giày thấp thay vì ngày nào cũng gót cao

Con số 24% đến từ một nghiên cứu trong tổng quan, không phải cam kết cho mọi loại lót hay mọi bàn chân.

Khi nào đau chân là dấu hiệu nên đi khám

Đau nhẹ cuối ngày rồi hết sau khi nghỉ là chuyện thường gặp. Nhưng có những dấu hiệu bạn không nên bỏ qua.

• Đau mũi bàn chân hoặc gót kéo dài cả khi đã đi giày thấp
• Ngón chân cong, khớp ngón cái sưng đau, chai sần hoặc tê ngón
• Đau lan lên bắp chân, đầu gối hoặc lưng dưới sau khi đi gót
• Sưng đỏ, đau tăng dần

Khi gặp những dấu hiệu này, hãy gặp bác sĩ chấn thương chỉnh hình hoặc chuyên khoa bàn chân. Bài viết chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về giày cao gót có hại không

Đi giày cao gót mỗi ngày có hại không?

Theo AAOS, gót càng cao thì áp lực lên mũi bàn chân và nguy cơ chấn thương càng lớn. Nếu có thể, hãy xen kẽ ngày đi gót với ngày đi giày thấp.

Gót cao bao nhiêu cm thì đỡ đau nhất?

Không có một số chuẩn: nghiên cứu 2009 đề xuất không quá 2 cm, hướng dẫn NHS nói 1,5 cm là thoải mái, AAOS khuyên dưới 2 inch (khoảng 5 cm). Gót thấp hơn thường nhẹ hơn cho mũi bàn chân.

Giày cao gót đế vuông có đỡ đau hơn gót nhọn không?

Tổng quan 2021 ghi nhận đế gót rộng giúp bước đi ổn định hơn, nhưng điều đó không thay thế việc chọn gót thấp. Chiều cao gót và lót đệm vẫn quan trọng.

Nên mua giày vào lúc nào trong ngày?

Theo AAOS, nên thử và mua giày vào cuối ngày, khi chân phồng nhất, để chọn đúng độ vừa.

Muốn biết thêm cách mặc đồ công sở thoải mái, xem bài dưới.