Sữa rửa mặt cho da dầu mụn và nhạy cảm: chọn sao cho đúng

Đứng trước kệ sữa rửa mặt cho da dầu mụn, chai nào cũng nói là dịu nhẹ

Bạn cầm chai này lên thì thấy ghi kiểm soát dầu, chai kia lại ghi dành cho da nhạy cảm, còn da mình vừa dầu vừa mụn vừa hay rát. Đi tìm sữa rửa mặt cho da dầu mụn thì nhãn nào cũng hứa hẹn, nhưng không ai giải thích pH hay chất tẩy rửa là gì.

Dưới đây là bộ tiêu chí để bạn tự đọc nhãn, áp dụng được cho sữa rửa mặt cho da dầu mụn lẫn sữa rửa mặt cho da nhạy cảm, vì hai loại da này cần điều giống nhau hơn bạn nghĩ.

Da dầu mụn và da nhạy cảm cần chung một thứ: làm sạch mà không làm tổn thương da

Nhiều bạn nghĩ da dầu thì phải rửa thật mạnh cho hết dầu. Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), người bị mụn nên rửa mặt 2 lần mỗi ngày và sau khi đổ nhiều mồ hôi, dùng sản phẩm dịu, không chứa cồn, và chà xát chỉ làm da bị kích ứng thêm.

Một nghiên cứu năm 2015 trên tạp chí Journal of Dermatology, thực hiện trên 29 phụ nữ Nhật bị mụn nhẹ và da khô hoặc nhạy cảm, cho thấy dùng sữa rửa mặt dịu kết hợp dưỡng ẩm trong 4 tuần thì mụn giảm và da bớt khô. Đây là nghiên cứu nhỏ và ngắn, nên chỉ nên hiểu là gợi ý chứ không phải lời hứa.

Vì vậy, tiêu chí đầu tiên cho cả hai loại da là chọn sữa rửa mặt dịu và rửa vừa đủ, thay vì chọn chai làm da khô căng mới là sạch.

pH sữa rửa mặt: con số nhỏ nhưng ảnh hưởng đến hàng rào da

Bề mặt da khoẻ có tính axit nhẹ, khoảng pH 5,5. Theo một tổng quan năm 2018 về pH và làm sạch da, chỉ cần rửa bằng nước cũng làm pH bề mặt da tăng lên, và da cần vài giờ để trở về mức cũ. Các tác giả cho rằng sản phẩm có pH khoảng 4,0-5,0 có thể có lợi.

Với sản phẩm kiềm thì khác. Một nghiên cứu năm 2009 trên 20 người khoẻ mạnh cho thấy dùng sản phẩm pH 8 hằng ngày trong 5 tuần làm hàng rào da suy yếu và da nhạy hơn khi gặp chất gây kích ứng. Mẫu thử nhỏ và thử trên cẳng tay, nhưng nó cho thấy pH không phải chi tiết trang trí.

• Nhiều hãng không in pH trên chai; nếu có ghi pH cân bằng hoặc gần pH của da thì đó là điểm cộng
• Nếu không thấy thông tin, ưu tiên dạng gel hoặc sữa rửa mặt tạo bọt nhẹ thay vì xà phòng cục
• Một tổng quan năm 2003 về chất làm sạch da cho thấy xà phòng làm thay đổi hàng rào da và tăng pH da nhiều nhất

Lưu ý: pH chỉ là một nửa câu chuyện, vì chất tẩy rửa trong công thức cũng quyết định độ êm của sản phẩm.

Chất làm sạch: tẩy sạch dầu nhưng đừng tẩy luôn lớp bảo vệ của da

Chất làm sạch (surfactant) là phần giúp cuốn dầu và bụi đi. Một tổng quan về chất làm sạch dịu nhẹ ghi nhận chất tẩy rửa mạnh có thể làm tổn thương protein và lipid của da, và nên ưu tiên sản phẩm có pH trung tính hoặc axit gần pH 5,5.

Bạn không cần thuộc tên hoá học. Chỉ cần nhớ quy tắc dễ áp dụng:

• Rửa xong mà mặt căng rát, kéo da, nghĩa là sản phẩm đang lấy đi quá nhiều
• Da mềm, không căng sau khi rửa là dấu hiệu tốt hơn cảm giác sạch kêu kin kít
• Da dầu mụn vẫn cần dịu: một nghiên cứu năm 2006 trên tạp chí Cutis cho thấy sữa rửa mặt dành cho da thường đến da dầu không làm tổn thương hàng rào da ở người bị mụn

Những bạn hay nổi mụn vì đeo khẩu trang cả ngày có thể xem thêm cách xử lý ở đây.

Thành phần và dạng sản phẩm nên tránh khi da dầu mụn hoặc nhạy cảm

Bạn chỉ cần soi nhãn và thói quen rửa mặt theo năm điểm sau.

• Sản phẩm chứa cồn: AAD khuyên chọn sữa rửa mặt dịu, không chứa cồn
• Hạt tẩy tế bào chết, kết cấu nhám: AAD cảnh báo chà xát gây kích ứng và có thể làm mụn nặng hơn
• Xà phòng cục và sản phẩm kiềm: làm tăng pH da, có thể làm hàng rào da yếu đi nếu dùng đều
• Dùng bông, khăn hoặc cọ rửa mặt: AAD khuyên dùng đầu ngón tay để thoa sữa rửa mặt
• Nước quá nóng: AAD khuyên rửa và xả bằng nước ấm

Ngược lại, trên nhãn nên tìm cụm không gây bít tắc lỗ chân lông (non-comedogenic) hoặc không gây mụn, đây là cách AAD gợi ý cho da dễ nổi mụn.

Nếu bạn trang điểm và hay nổi mụn, đọc thêm cách làm sạch hợp lý ở đây.

Rửa mặt mấy lần, rửa thế nào để da dầu mụn không bị khô ngược

Mức AAD đưa ra là 2 lần mỗi ngày, sáng và tối, thêm một lần nếu bạn đổ nhiều mồ hôi (đi tập, đi dưới trời nắng). AAD cũng lưu ý rửa nhiều hơn 2 lần có thể làm da kích ứng.

• Làm ướt mặt bằng nước ấm
• Thoa sữa rửa mặt bằng đầu ngón tay, massage nhẹ
• Xả sạch bằng nước ấm, thấm khô bằng khăn mềm thay vì chà
• Nếu da khô hoặc ngứa, thoa kem dưỡng ẩm ngay sau đó

Nếu bạn đang phân vân rửa mặt ba lần một ngày có tốt hơn không, bài này giải thích rõ.

Sai lầm hay gặp khi chọn sữa rửa mặt cho da nhạy cảm và da mụn

Đổi sữa rửa mặt liên tục vì một tuần chưa thấy mụn giảm là lỗi rất phổ biến. AAD cho biết thường phải mất vài tuần đến vài tháng mới thấy khác biệt, và đổi sản phẩm liên tục có thể phản tác dụng.

• Chọn theo cảm giác sạch kêu kin kít mà bỏ qua việc da có rát hay không
• Tin rằng cứ dùng mạnh thì mụn hết nhanh
• Bỏ qua kem dưỡng ẩm vì da dầu, trong khi da bị khô do rửa quá mạnh cũng dễ kích ứng
• Nặn mụn khi mặt vừa rửa xong, càng làm da tổn thương thêm

Về chuyện nặn mụn, bạn có thể xem phân tích ở đây.

Nếu mụn viêm nhiều, đau, để lại sẹo hoặc da rát đỏ kéo dài dù đã dùng sản phẩm dịu, hãy đi khám bác sĩ da liễu thay vì tự thử thêm sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp về sữa rửa mặt cho da dầu mụn

Da dầu mụn có nên dùng xà phòng cục để rửa mặt cho sạch dầu không?

Không nên. Theo một bài tổng quan năm 2003 trên Skin Therapy Letter, xà phòng làm thay đổi hàng rào da và tăng pH da nhiều nhất, còn sữa rửa mặt dạng lỏng dịu hơn.

Sữa rửa mặt cho da nhạy cảm cần pH bao nhiêu?

Nhiều tổng quan nghiêng về mức axit nhẹ, trong khoảng 4,0-5,5, gần với pH tự nhiên của da. Nếu nhãn không ghi pH, hãy chú ý cảm giác da sau khi rửa.

Da dầu có cần kem dưỡng ẩm không?

AAD khuyên thoa kem dưỡng ẩm nếu da khô hoặc ngứa. Nghiên cứu năm 2015 kể trên cũng kết hợp sữa rửa mặt dịu với dưỡng ẩm trong cả quy trình.

Bao lâu thì biết sữa rửa mặt hợp với da?

Theo AAD, có thể mất vài tuần đến vài tháng để thấy khác biệt với da mụn. Nếu da rát, đỏ hoặc ngứa ngay từ đầu thì nên ngưng và đổi sản phẩm dịu hơn.

Khí hậu nóng ẩm cũng ảnh hưởng đến cách chọn, nên bạn xem thêm cách chăm da theo thời tiết ở đây.