Chọn tẩy tế bào chết hoá học cho người mới: AHA, BHA hay PHA?

Mới bắt đầu tẩy tế bào chết hoá học: nhìn nhãn thấy toàn chữ viết tắt

Bạn muốn thử tẩy tế bào chết hoá học cho da mịn hơn, bớt xỉn, bớt mụn đầu đen, rồi mở app mua hàng ra thì thấy AHA, BHA, PHA, glycolic, lactic, salicylic. Chọn sai thì nhẹ là phí tiền, nặng là da đỏ rát, bong tróc.

Loại acid này khác hạt scrub ở chỗ nó làm bong lớp sừng bằng hoạt chất thay vì chà xát. Bài này cho bạn tiêu chí để tự chọn: theo loại da, nồng độ, pH, rồi cách bắt đầu và những điều không nên kết hợp.

AHA, BHA, PHA: ba nhóm acid hợp với da nào?

Cách nhanh nhất là chọn theo vấn đề da đang gặp.

• AHA (glycolic, lactic): tan trong nước, tác động ở bề mặt da. Thường được chọn cho da thường, da khô, da xỉn màu, bề mặt sần sùi
• BHA (salicylic): tan được trong dầu nên thường được chọn cho da dầu, mụn đầu đen, mụn ẩn. Mayo Clinic cho biết các sản phẩm salicylic acid không cần kê đơn có nồng độ từ 0,5% đến 2%
• PHA (gluconolactone, lactobionic): nhóm mới hơn. Một bài tổng quan năm 2009 trên PubMed (tác giả thuộc hãng NeoStrata) mô tả PHA có lợi ích tương tự AHA mà ít gây kích ứng, phù hợp da nhạy cảm, da bị rosacea

Về mặt hoá học, salicylic acid không phải BHA đúng nghĩa, nhưng trên nhãn mỹ phẩm nó vẫn được gọi là BHA. Bạn chỉ cần nhớ nó là lựa chọn quen thuộc cho da dầu mụn.

Muốn biết cách nhận ra từng nhóm trên nhãn, xem bài hướng dẫn đọc bảng thành phần.

Nồng độ và pH: hai con số quyết định acid mạnh hay nhẹ

Nhiều người chỉ nhìn phần trăm mà bỏ qua pH. Cả hai đều quan trọng.

Theo FDA, hội đồng Cosmetic Ingredient Review kết luận sản phẩm glycolic và lactic acid an toàn cho người tiêu dùng khi nồng độ AHA từ 10% trở xuống, pH thành phẩm từ 3,5 trở lên, và sản phẩm có biện pháp chống tăng nhạy cảm với nắng hoặc hướng dẫn dùng chống nắng hằng ngày.

pH thấp thì acid hoạt động mạnh hơn. Một khảo sát năm 2002 của nhà khoa học FDA trên Journal of Cosmetic Science nêu rằng chế phẩm glycolic acid 10% ở pH 3,0 hoạt động trên lớp sừng mạnh hơn hơn hai lần so với cùng nồng độ ở pH 4,0.

• Người mới: chọn nồng độ thấp (khoảng 5% trở xuống với AHA, 0,5-1% với BHA) và dạng toner, serum dịu
• Tránh bắt đầu bằng sản phẩm peel nồng độ cao hay để qua đêm
• Sản phẩm không ghi nồng độ lẫn pH thì khó biết mạnh hay nhẹ, nên cân nhắc loại khác

Con số 5% và 0,5-1% ở trên là gợi ý khởi đầu thận trọng cho người mới, không phải ngưỡng do cơ quan nào quy định.

Lịch dùng cho người mới: 1-2 lần mỗi tuần là đủ để bắt đầu

Da cần thời gian làm quen, nên đừng dùng hằng ngày ngay từ tuần đầu.

• Trước hết patch test ở vùng da nhỏ gần tai hoặc cổ trong vài ngày
• Tuần 1-2: 1 lần mỗi tuần, buổi tối, sau bước làm sạch
• Nếu da không châm chích, không đỏ kéo dài: tăng lên 2 lần mỗi tuần, cách nhau ít nhất 2 ngày
• Sau acid luôn có kem dưỡng ẩm để giữ da êm

Nếu da rát, đỏ, bong tróc thì tạm dừng cho da hồi phục, đừng xử lý bằng cách bôi thêm acid.

Dùng AHA thì phải chống nắng: da nhạy với tia UV hơn bình thường

Đây là điểm nhiều người bỏ sót. FDA dẫn kết quả cho thấy sau 4 tuần dùng AHA, độ nhạy của da với đỏ da do tia UV tăng 18%, và hiệu ứng này đảo ngược được sau khi ngưng dùng.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi trên 29 người (PubMed, 2003) cho kết quả tương tự với glycolic acid 10%, pH 3,5: da có nhiều tế bào cháy nắng hơn khi chiếu UV, và hết sau khoảng một tuần ngưng thoa. Đây là nghiên cứu nhỏ nên chỉ nên xem là lời nhắc thận trọng.

FDA khuyến nghị dùng kem chống nắng, mặc đồ bảo vệ và hạn chế ra nắng trong thời gian dùng sản phẩm AHA và một tuần sau đó.

• Bôi chống nắng mỗi sáng, kể cả hôm trời âm u
• Ưu tiên dùng acid vào buổi tối
• Nếu phải đi nắng nhiều, giảm tần suất acid

Tẩy tế bào chết hoá học và retinoid: không chung một buổi tối

Retinoid (tretinoin, adapalene, retinol) cũng có thể gây khô, kích ứng khi mới dùng. Ghép thêm acid trong cùng một buổi tối dễ khiến da quá tải.

Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cho biết bác sĩ thường khuyên thoa retinoid vào buổi tối, giảm lượng hoặc số lần dùng nếu bị kích ứng (chỉ thay đổi khi có bác sĩ hướng dẫn), thoa kem dưỡng trước, và chống nắng đầy đủ khi dùng retinoid.

• Đêm acid và đêm retinoid nên tách riêng, xen kẽ nhau
• Nếu da đang kích ứng vì retinoid, tạm ngưng acid
• Đang dùng retinoid kê đơn thì hỏi bác sĩ da liễu trước khi thêm acid

Cách xen kẽ đêm là hướng thận trọng thông dụng, không phải quy định bắt buộc cho mọi làn da.

Chọn nhanh theo loại da và ngân sách

Nếu còn phân vân, hãy bắt đầu từ một sản phẩm duy nhất, đừng mua cả ba nhóm cùng lúc.

• Da dầu, mụn đầu đen: BHA nồng độ thấp, bắt đầu 1 lần mỗi tuần
• Da thường đến khô, xỉn màu: AHA lactic hoặc glycolic nồng độ thấp, pH rõ ràng
• Da nhạy cảm, hay đỏ: thử PHA trước, patch test kỹ
• Da đang mụn viêm nặng, rát, có vết thương hở: chưa dùng acid, hỏi bác sĩ da liễu

Về tiền, sản phẩm ghi rõ nồng độ và pH, thành phần gọn, không hương liệu mạnh đáng chọn hơn lọ đắt tiền mà thông tin mơ hồ. Dạng toner hay serum dịu dễ bắt đầu hơn dạng peel nồng độ cao.

Câu hỏi thường gặp về tẩy tế bào chết hoá học

Người mới nên chọn AHA hay BHA?

Nếu da dầu, hay có mụn đầu đen thì thử BHA trước; da khô, xỉn thì AHA. Da nhạy cảm thì cân nhắc PHA.

Có nên dùng tẩy tế bào chết hoá học mỗi ngày?

Với người mới thì không. Bắt đầu 1-2 lần mỗi tuần, tăng chậm khi da quen và không châm chích.

Có dùng AHA ban ngày được không?

Tốt nhất dùng buổi tối, vì AHA làm da nhạy nắng hơn. Nếu dùng ban ngày vẫn phải chống nắng đầy đủ.

Da đang mụn nặng có dùng được không?

Mụn viêm nặng nên gặp bác sĩ da liễu để được tư vấn thay vì tự tăng acid.