Rửa tay đúng cách mùa lạnh: 5 bước giảm nguy cơ cảm cúm

Cả phòng ho sổ mũi: rửa tay đúng cách có giúp gì không?

Một bạn trong phòng ho, rồi hai bạn, rồi đến lượt bạn bắt đầu thấy ngứa họng. Rửa tay đúng cách là việc nhỏ nhất bạn tự làm được, không cần thuốc.

Ở ký túc xá hay văn phòng chung điều hoà, ai cũng chạm vào cùng tay nắm cửa, vòi nước, bàn phím. Bài này nói rõ việc rửa tay giúp được đến đâu, và làm thế nào cho đúng.

Con số thật: giảm khoảng 16%, nhưng bằng chứng chưa mạnh

Rabie và Curtis (Trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London) tổng hợp các nghiên cứu về vệ sinh tay trên tạp chí Tropical Medicine and International Health năm 2006. Họ chọn được 8 nghiên cứu đủ điều kiện. Khi gộp 7 nghiên cứu tương đồng, các tác giả ước tính nguy cơ giảm khoảng 16% (khoảng tin cậy 95%: 11-21%).

Cũng chính các tác giả ghi rằng các nghiên cứu này có chất lượng thấp, không có nghiên cứu nào ở các nước đang phát triển và chỉ một nghiên cứu về bệnh nặng. Vì vậy hãy hiểu 16% là một dấu hiệu tích cực, không phải lời hứa. Rửa tay làm giảm nguy cơ, không đảm bảo bạn không bị cảm.

Nghiên cứu này cũng loại trừ bệnh nhiễm trùng trong bệnh viện, nên con số không áp dụng cho môi trường chăm sóc y tế.

Rửa tay đúng cách: 5 bước theo hướng dẫn của CDC

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), rửa tay bằng xà phòng và nước sạch gồm 5 bước:

• Làm ướt tay bằng nước sạch, tắt vòi rồi lấy xà phòng
• Xoa xà phòng cho nổi bọt, bao gồm mu bàn tay, kẽ ngón và dưới móng tay
• Chà tay ít nhất 20 giây
• Xả sạch dưới vòi nước sạch
• Lau khô bằng khăn sạch hoặc máy sấy

Kẽ ngón, móng tay và bước lau khô là những chỗ dễ bị bỏ sót. Hát hết một đoạn bài hát yêu thích là cách đếm đủ 20 giây mà không cần nhìn đồng hồ.

Rửa tay lúc nào là quan trọng nhất trong ngày lạnh?

Không cần rửa tay 50 lần một ngày. CDC liệt kê các thời điểm nên rửa, trong đó có những lúc rất hợp với mùa ho:

• Sau khi xì mũi, ho hoặc hắt hơi
• Trước và sau khi ăn, và trước khi chuẩn bị đồ ăn
• Sau khi đi vệ sinh
• Trước và sau khi chăm người bị nôn hoặc tiêu chảy
• Sau khi chạm rác hoặc thú cưng

Với ký túc xá, hãy thêm thói quen rửa tay ngay khi về phòng. Đây là gợi ý để dễ nhớ, không phải khuyến cáo riêng của CDC.

Không có xà phòng và nước thì sao: dùng gel rửa tay thế nào

CDC nói xà phòng và nước là cách tốt nhất để loại bỏ vi khuẩn trong hầu hết tình huống. Gel rửa tay chỉ là phương án khi không có xà phòng và nước.

Lúc đó hãy dùng gel rửa tay chứa ít nhất 60% cồn (xem nhãn sản phẩm). Xoa đều lên mọi bề mặt của tay đến khi khô, khoảng 20 giây, đừng lau đi.

CDC lưu ý không dùng gel khi tay bẩn nhìn thấy hoặc dính dầu mỡ. Lúc đó hãy rửa bằng xà phòng và nước.

Thói quen nhỏ cùng phòng: giảm lây mà không cần thuốc

Rửa tay là một lớp bảo vệ, bạn có thể thêm vài thói quen đơn giản trong phòng chung:

• Ho hoặc hắt hơi vào khuỷu tay hay khăn giấy, rồi rửa tay
• Mỗi người một khăn lau tay, đừng dùng chung
• Lau tay nắm cửa, công tắc, điều khiển bằng khăn sạch khi trong phòng có người ốm
• Mở cửa sổ cho phòng thoáng một lúc mỗi ngày

Các ý trên là thói quen sinh hoạt thông thường để dễ thực hiện. Phần số liệu về hiệu quả mình nêu ở trên chỉ áp dụng cho vệ sinh tay.

Nếu mùa thi làm bạn thức khuya, bài này có thể giúp bạn sắp xếp lại giấc ngủ:

Khi nào nên đi khám thay vì chỉ rửa tay?

Rửa tay và các thói quen trên chỉ là phòng ngừa, không phải điều trị. Bài viết này không thay thế lời khuyên của bác sĩ.

Nếu bạn sốt cao, khó thở, đau ngực, ho kéo dài nhiều ngày hoặc triệu chứng nặng dần, hãy đi khám sớm. Người có bệnh nền hoặc đang chăm người ốm nặng nên hỏi bác sĩ cách phòng ngừa phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về rửa tay đúng cách

Rửa tay có chắc chắn giúp không bị cúm?

Không chắc chắn. Tổng quan năm 2006 ước tính giảm khoảng 16% nguy cơ nhiễm trùng hô hấp, nhưng các tác giả nhận xét chất lượng nghiên cứu còn thấp.

Phải chà tay bao lâu mới đủ?

CDC khuyến cáo ít nhất 20 giây với xà phòng, sau đó xả sạch và lau khô.

Gel rửa tay có thay được xà phòng không?

Chỉ khi không có xà phòng và nước. CDC khuyên dùng gel có ít nhất 60% cồn, và không dùng khi tay bẩn nhìn thấy hoặc dính dầu mỡ.

Cần rửa tay bao nhiêu lần một ngày?

CDC không đặt một con số cố định, mà nêu các thời điểm cần rửa như sau khi xì mũi, ho, hắt hơi, trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh.