Vitamin D mùa đông có cần uống không? Dân văn phòng đọc

Cả ngày trong văn phòng, mùa đông lại càng ít ra ngoài

Đi làm khi trời còn mờ, tan ca khi trời đã tối, giờ nghỉ trưa thì ngồi lại bàn. Nếu đó là một ngày của bạn thì câu hỏi vitamin D mùa đông có cần uống không là câu hỏi hợp lý.

Bài này không đưa liều uống. Nó giúp bạn hiểu mình có thuộc nhóm nên quan tâm không, khi nào nên xét nghiệm, và nên nói gì với bác sĩ.

Vitamin D là gì và vì sao ánh nắng liên quan

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, nên có vai trò với xương. Da có thể tạo vitamin D khi tiếp xúc với ánh nắng, ngoài ra vitamin D đến từ thức ăn và thực phẩm bổ sung.

Cơ quan y tế Anh (NHS) giải thích rằng từ khoảng tháng 10 đến đầu tháng 3, người dân nước họ không tạo đủ vitamin D từ ánh nắng, nên khuyên cân nhắc bổ sung vào mùa thu đông. Đó là điều kiện của một nước ở vĩ độ cao, không nên áp nguyên vào nước ta.

Điều đáng nhớ hơn ở đây là cơ chế: ít tiếp xúc nắng thì cơ thể có ít nguồn tạo vitamin D hơn. Dân văn phòng ở bất kỳ mùa nào cũng có thể rơi vào tình huống này.

Ai nên quan tâm đến vitamin D hơn

NHS liệt kê những nhóm nguy cơ cao không đủ vitamin D, và khuyên nhóm này cân nhắc bổ sung quanh năm:

• Người ít khi ra ngoài trời, ví dụ người yếu, phải nằm nhà hoặc ở trong cơ sở chăm sóc
• Người thường mặc quần áo che phủ gần hết da khi ra ngoài
• Người có làn da sẫm màu, có thể tạo ít vitamin D hơn từ ánh nắng

Người đi làm văn phòng, cả ngày ở trong nhà thì chưa chắc đã thuộc danh sách này. Nhưng nếu bạn hiếm khi ra nắng trong nhiều tháng, đó là lý do chính đáng để hỏi bác sĩ xem có nên kiểm tra không.

Thiếu vitamin D triệu chứng: vì sao khó tự đoán

Nhiều người tìm thiếu vitamin D triệu chứng để tự kiểm tra. Theo NHS, thiếu vitamin D kéo dài có thể dẫn đến còi xương ở trẻ em và đau xương do nhuyễn xương ở người lớn.

Những dấu hiệu mơ hồ như mệt, buồn ngủ vào mùa lạnh có thể do rất nhiều nguyên nhân khác, như thiếu ngủ hay căng thẳng, nên không thể kết luận chỉ từ cảm giác. Nếu bạn đau xương kéo dài hoặc lo ngại, hãy đi khám thay vì tự mua thuốc.

Nếu cảm giác mệt cuối ngày của bạn có thể đến từ giấc ngủ, hãy xem thêm bài này.

Xét nghiệm vitamin D: khi nào cần, đọc kết quả thế nào

Cách xác định tình trạng vitamin D là xét nghiệm máu đo 25-hydroxyvitamin D, viết tắt 25(OH)D. Hướng dẫn của Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society, 2011) khuyên xét nghiệm ở người có nguy cơ thiếu, và nói chưa đủ bằng chứng để khuyên sàng lọc cho người không có nguy cơ.

Về cách đọc con số, báo cáo năm 2011 của Viện Y học Hoa Kỳ (IOM), được tóm tắt trên tạp chí J Clin Endocrinol Metab, lấy mức 25(OH)D tối thiểu 50 nmol/L (20 ng/mL) làm cơ sở để tính nhu cầu cho đa số người. Báo cáo này cũng nhận định tình trạng không đủ vitamin D ở Bắc Mỹ có thể đã bị đánh giá quá mức.

Tác giả báo cáo còn lưu ý mức vitamin D cao hơn không phải lúc nào cũng mang lại thêm lợi ích. Vì vậy, kết quả thấp hay cao đều cần bác sĩ đọc.

Con số chỉ có ý nghĩa khi bác sĩ đọc cùng tình trạng sức khoẻ của bạn, nên đừng tự diễn giải rồi tự điều chỉnh.

Vitamin D mùa đông có cần uống không: làm gì trước khi mua

Bổ sung không phải càng nhiều càng tốt. NHS cảnh báo dùng vượt mức khuyến cáo trong thời gian dài có thể làm tăng canxi trong máu, ảnh hưởng đến xương, thận và tim. NHS cũng nói người có bệnh nền hoặc đang phân vân nên hỏi bác sĩ.

Bạn có thể làm theo thứ tự này:

• Tự hỏi mình có hiếm khi ra nắng, mặc kín, hoặc có làn da sẫm màu không
• Nếu có, hỏi bác sĩ về việc xét nghiệm 25(OH)D
• Cho bác sĩ biết các thuốc và thực phẩm bổ sung bạn đang dùng, vì có thể ảnh hưởng nhau
• Nếu bác sĩ khuyên bổ sung, dùng đúng loại và mức bác sĩ chỉ định, đừng tự tăng

Bài này không thay thế tư vấn y tế và không nêu liều cụ thể.

Không uống gì vẫn có thể làm: nắng và bữa ăn

Thay đổi nhỏ không tốn tiền: ra ngoài vào giờ nghỉ trưa, đi bộ vài phút khi trời có nắng và tranh thủ ra ngoài thay vì ăn trưa tại bàn.

Về thức ăn, NHS nêu các nguồn như cá béo (cá hồi, cá mòi, cá thu), thịt đỏ, lòng đỏ trứng và một số thực phẩm tăng cường vitamin D. Riêng thịt gan thì phụ nữ mang thai nên tránh.

Đi bộ ngoài trời cũng tốt cho tinh thần, đọc thêm ở đây.

Câu hỏi thường gặp về vitamin D mùa đông có cần uống không

Vitamin D mùa đông có cần uống không?

Tuỳ người. NHS khuyên người dân Anh cân nhắc bổ sung vào thu đông vì thiếu nắng, nhưng đó là hướng dẫn cho nước họ. Ở Việt Nam, hãy cân nhắc theo mức độ ra nắng của bạn và hỏi bác sĩ.

Có nên xét nghiệm trước khi uống không?

Với người có nguy cơ thiếu hoặc có bệnh nền, nên hỏi bác sĩ về xét nghiệm 25(OH)D trước. Endocrine Society không khuyên sàng lọc cho người không có nguy cơ.

Thiếu vitamin D triệu chứng thường gặp là gì?

Theo NHS, thiếu kéo dài có thể gây còi xương ở trẻ em và đau xương do nhuyễn xương ở người lớn. Các dấu hiệu mơ hồ như mệt không đủ để kết luận.

Uống nhiều vitamin D có hại không?

Có thể. NHS cảnh báo dùng quá mức lâu dài có thể làm tăng canxi máu, ảnh hưởng xương, thận và tim. Vì vậy chỉ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tóm lại: hỏi đúng người trước khi mua

Nếu bạn ít ra nắng quanh năm, vitamin D là điều nên để ý chứ không cần hoảng. Bước hợp lý nhất là hỏi bác sĩ, xét nghiệm nếu được chỉ định, rồi mới quyết định có bổ sung không.

Giữ thói quen rửa tay, ngủ đủ và ra ngoài khi có thể cũng giúp bạn qua mùa lạnh dễ chịu hơn.