Hội chứng ống cổ tay do chuột, điện thoại: cách giảm gánh cho tay

Tê ngón tay, sáng cầm cốc không chắc: có phải hội chứng ống cổ tay?

Bạn ngồi máy tính cả ngày, kéo chuột liên tục, tối lại nằm nhắn tin. Rồi một sáng thấy ngón cái, trỏ, giữa tê tê, cầm cốc nước mà tay thiếu chắc chắn, và bắt đầu lo đó là hội chứng ống cổ tay.

Bệnh này là tình trạng dây thần kinh giữa bị chèn ép ở cổ tay, và kiểu tê như trên là một trong những dấu hiệu hay gặp, dù cũng có thể do nguyên nhân khác. Bài này giúp bạn hiểu chuyện gì đang xảy ra, giảm gánh cho tay và biết lúc nào cần gặp bác sĩ.

Hội chứng ống cổ tay là gì và dấu hiệu thường gặp

Theo NHS (Anh), đây là tình trạng dây thần kinh ở cổ tay bị chèn ép. Triệu chứng hay gặp gồm đau hoặc nhức ở ngón tay, bàn tay, cánh tay, tê, châm chích như kiến bò, ngón cái yếu hoặc khó nắm chặt.

Theo Viện Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS), triệu chứng chủ yếu ở ngón cái, trỏ, giữa và một phần ngón áp út. Nhiều người cầm điện thoại, lái xe hay đọc sách lâu với cổ tay gập thì thấy tê, và lắc tay thường đỡ hơn.

• Tê, châm chích, nóng rát ở ngón cái, trỏ, giữa
• Tay vụng về, khó cài cúc áo, hay làm rơi đồ
• Triệu chứng thường nặng hơn về đêm

Những dấu hiệu này cũng có thể do nguyên nhân khác, nên chỉ bác sĩ mới chẩn đoán được.

Dùng chuột có gây hội chứng ống cổ tay không? Khoa học nói gì

Câu trả lời thành thật là: chưa chứng minh được. Một tổng quan hệ thống năm 2008 trên tạp chí BMC Musculoskeletal Disorders kết luận chưa đủ bằng chứng dịch tễ học cho thấy làm việc với máy tính gây bệnh này. Các nghiên cứu được xét đều có hạn chế như đo mức tiếp xúc chưa chính xác hoặc quy mô nhỏ.

Cũng bản tổng quan đó ghi nhận áp lực trong ống cổ tay khi dùng máy tính thông thường nhìn chung dưới mức được xem là có hại. Riêng một nghiên cứu thấy áp lực tăng đến mức có thể có hại khi đang di chuyển chuột và bấm chuột, nhưng kết quả này chưa được lặp lại, và ảnh hưởng lâu dài thì chưa rõ.

Vậy nên đừng hoảng. Nhưng cũng đừng bỏ qua, vì nếu tay đã tê thì việc bớt gánh cho nó vẫn hợp lý.

Đau cổ tay do dùng chuột: giảm gánh cho tay thế nào

Chưa có cách nào được chứng minh là phòng được bệnh. Tuy vậy, tránh giữ cổ tay gập lâu là hướng được AAOS nêu, và các mẹo dưới đây là điều chỉnh nhỏ, rẻ, thử không mất gì.

• Giữ cổ tay thẳng, không gập lên hay bẻ sang một bên khi cầm chuột
• Cầm chuột nhẹ, đừng siết hay bấm quá mạnh
• Dùng cả cánh tay để di chuyển chuột, thay vì chỉ xoay cổ tay
• Thỉnh thoảng thả tay, lắc nhẹ và duỗi các ngón, nhất là khi thấy mỏi hoặc tê
• Chọn bàn và ghế sao cho khuỷu tay thả tự nhiên, cổ tay ngang với bàn phím

AAOS cũng nêu việc điều chỉnh công việc hoặc chỗ làm để tránh gập cổ tay lâu là một hướng xử trí cho người đã có triệu chứng.

Tê tay khi dùng điện thoại: chỉnh thói quen nhắn tin

Nằm nghiêng nhắn tin, một tay giữ máy với cổ tay gập là tư thế dễ làm bạn tê tay, nhất là khi kéo dài hàng giờ. AAOS ghi nhận triệu chứng ban ngày thường xuất hiện khi cầm điện thoại lâu với cổ tay gập.

Bạn không cần bỏ điện thoại, chỉ cần đổi cách cầm.

• Đổi tay thường xuyên, hoặc kê điện thoại lên bàn, giá đỡ
• Dùng hai tay khi gõ dài, hoặc dùng giọng nói để soạn tin
• Nằm ngửa kê gối hoặc ngồi thẳng, tránh vừa nằm vừa nâng máy bằng một cổ tay cong
• Nghỉ sau mỗi đợt nhắn dài, duỗi ngón tay và xoay nhẹ cổ tay

Nếu cổ và lưng cũng mỏi vì ngồi cúi, hai việc này nên chỉnh cùng lúc.

Tê tay ban đêm: vì sao hay nặng hơn lúc ngủ

Theo AAOS, triệu chứng về đêm khá phổ biến vì nhiều người ngủ với cổ tay gập. NHS và AAOS đều nêu việc đeo nẹp cổ tay khi ngủ, giữ cổ tay thẳng, để giảm áp lực lên dây thần kinh. NHS cho biết có thể mất tới 6 tuần mới thấy bớt.

Nếu định thử nẹp, bạn nên hỏi bác sĩ hoặc nhà vật lý trị liệu để chọn loại và cách đeo phù hợp. Thuốc giảm đau chỉ làm dịu tạm, không giải quyết nguyên nhân, theo NHS.

Khi nào nên đi khám

AAOS lưu ý bệnh này thường nặng dần nếu không xử trí, và nếu để quá lâu có thể tổn thương thần kinh lâu dài. Vì vậy đi khám sớm là điều nên làm, đừng chờ tới khi tay yếu hẳn.

• Tê hoặc châm chích kéo dài, không đỡ sau vài tuần chỉnh thói quen
• Tê làm bạn thức giấc ban đêm
• Tay yếu, hay rơi đồ, khó cài cúc, khó cầm nắm
• Mất cảm giác ở đầu ngón tay
• Triệu chứng ngày càng nặng

Bạn có thể bắt đầu với bác sĩ gia đình hoặc khoa cơ xương khớp, thần kinh. Bài này chỉ là thông tin tham khảo, không thay cho chẩn đoán của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về hội chứng ống cổ tay

Dùng chuột nhiều có chắc chắn bị bệnh này không?

Không. Tổng quan hệ thống năm 2008 cho thấy chưa đủ bằng chứng khẳng định làm việc với máy tính gây bệnh, dù vẫn nên tránh giữ cổ tay gập lâu.

Tê tay khi dùng điện thoại có nguy hiểm không?

Tê thoáng qua rồi hết khi đổi tư thế thường không đáng ngại. Nếu tê kéo dài, lặp lại hoặc kèm yếu tay thì nên đi khám.

Nẹp cổ tay có giúp không?

NHS và AAOS đều nêu đeo nẹp ban đêm để giữ cổ tay thẳng là cách thường được thử, nhưng bạn nên được bác sĩ tư vấn trước.

Bài tập cho cổ tay có tác dụng không?

Theo NHS, bằng chứng về bài tập tay còn hạn chế nhưng có thể có ích. AAOS đề cập bài tập trượt thần kinh, nên tập theo hướng dẫn của chuyên viên.